Nu ik meer tijd heb om over het leven na te denken, kijk ik graag naar allerlei aspecten van mijn mens-zijn. Zo zie ik de mens als een holistisch wezen. Het is voor mij geen strakke levensovertuiging van de essentie dat alles onlosmakelijk met elkaar verbonden is. Ook niet de religieuze overtuiging dat dit alles ook nog eens samenkomt in een God. Een holistisch wezen is voor mij meer het filosofische uitgangspunt dat het individu er pas is in relatie met de ander. De maatschappij is dan meer dan de som van alle individuen bij elkaar. Om die onderlinge relatie in de maatschappij te ordenen zullen we als individuen in staat moeten zijn door middel van dialoog te komen tot gemeenschappelijke denk- en leefkaders. Ik associeer holisme dus met mijn gevoel dat ik een sociaal wezen ben en als zodanig deel van het grotere geheel uitmaak. Sociale groepen, sociale invloeden, bepaalde cultuur, natuur, werk bepalen samen met mijn persoonlijkheidskenmerken dat grotere geheel. Het is dus deels objectief en deels subjectief hoe ik mij als holistisch wezen manifesteer. De samenstellende delen van het grotere geheel veranderen echter voortdurend tijdens je leven, of krijgen andere accenten. Ook je persoonlijkheidskenmerken ontwikkelen zich – als het goed is – navenant. Dit houdt in dat ik mee moet bewegen en ontwikkelen wil ik mij als mens staande houden in de maatschappij. Ik durf daarbij te stellen dat een absolute voorwaarde voor minimaal functioneren als mens is, dat ik mij veilig en geborgen weet in mijn dagelijkse privédomein.  Lees verder →

Hoe houden we met elkaar onze leefomgeving en feitelijk de hele wereld leefbaar? De wereld komt steeds meer in al haar facetten dagelijks ons individuele leventje binnen. De goed nieuwsberichten, maar vooral de slecht nieuwsberichten overspoelen onze kleine hersenpan. Ieder weldenkend mens beseft dat de grenzen in onze wereld steeds meer vervagen en dat de globalisering onverminderd zal doorgaan. Hoe meer de wereld open komt te liggen, hoe zenuwachtiger we worden. We voelen ons bedreigd in de natuurlijke habitat van ons kleine welvaartsstaatje Nederland. Het is een logische en voorspelbare reactie. Voor mij en voor iedereen is vervolgens de vraag belangrijk, hoe hier mee om te gaan. Ik ben als eenvoudig individueel mens een voorstander van het spreekwoord ‘Verbeter de wereld, begin bij jezelf’. Voor mij begint dit leefbaar maken in mijn stad Rotterdam en dat is geen sinecure: een stad met 173 verschillende nationaliteiten, met meer dan 100.000 mensen die op of onder de armoede grens leven, met 20.000 vluchtelingen zonder verblijfspapieren, met 36.000 mensen in de bijstand, met een voedselbank waarvan op dit moment 6000 huishoudens gebruik moeten maken. Verbeter de wereld en toon compassie!  Lees verder →

Het leven biedt ons tot op hoge leeftijd altijd kansen om dingen te doen, wensen te vervullen, die je altijd al graag gewild hebt. Zo is het doen van een universitaire opleiding heel veel jaren een wens van mij geweest. Vanaf het moment dat ik halverwege het gymnasium ben afgehaakt en naar de Kweekschool ben gegaan, is deze wens zich gaan nestelen in mijn hoofd. Als opgroeiende adolescent ga ik regelmatig naar een oom, een jongere broer van mijn pas overleden vader. Deze oom is voor mij de ‘vervangende vaderpraatpaal’, oneerbiedig gezegd. We hebben altijd zeer intensieve en goede gesprekken in mijn herinnering. Meermalen zegt hij tegen mij: ‘Je moet de universiteit doen, als je dat kunt’. Aan mijn vader heb ik het helaas nooit kunnen vragen, maar ik denk dat in zijn familiekant dat idee van universiteit doen, een grote wens is geweest, zeker voor hem en zijn broers. Van zijn zussen zal ongetwijfeld een goede opleiding zijn verwacht, maar niet direct een universitaire. Dat gaat in de vooroorlogse tijd iets te ver. Mijn moeder komt uit een gezin waar dat type opleiding minder speelt. Natuurlijk is voor mijn moeder de opleiding van haar kinderen erg belangrijk, maar zij legt geen speciale druk op ons. Voor haar is belangrijk, dat je de schoolopleiding aan kunt, het naar je zin hebt en je als persoon goed ontwikkeld. Met haar zelfopgebouwde levenservaring laat zij zien dat je wijs kunt zijn ook zonder hogere schoolopleidingen. Dat laatste heb ik meegenomen in mijn verdere leven, zonder overigens de wens om toch nog een universitaire opleiding te doen, los te laten. Mijn lief is meteen na haar middelbare school naar de universiteit gegaan. Onze beide kinderen hebben die kans eveneens gekregen en meteen benut. Bij mij heeft het nog 30 jaar geduurd, als ik de kans krijg en pak. Ik ben dan 50 jaar jong.  Lees verder →