De sfeer rond opvang van vluchtelingen is de afgelopen tien jaar steeds negatiever geworden en tot mijn grote verdriet zie ik bijna alle politieke partijen meebuigen met deze negatieve trend. Minister Faber heeft in het vorige kabinet een Asielnoodmaateregelenwet opgetuigd. Het blijkt voor de meeste politieke partijen niet streng genoeg. Het huidige kabinet doet er nog een schepje bovenop met allerlei extra maatregelen, waaronder de strafbaarstelling van illegaliteit voor mensen die zonder geldige verblijfspapieren in ons land verblijven. Ook hulp bieden aan deze mensen valt feitelijk onder dit aan de wet toegevoegde amendement. Deze wet gaat nu door de Eerste Kamer aangenomen worden, met de toezegging van de minister dat hulp aan ‘illegalen’ niet bestraft zal worden.

Tussen 1989 en 2018, ruim dertig jaar, ben ik als vrijwillig bestuurslid betrokken geweest bij de Pauluskerk in Rotterdam. Vanaf het begin stelt onze toenmalige dominee Hans Visser de deuren van de Pauluskerk open voor medeburgers die in de marge van de Rotterdamse samenleving proberen te overleven. Tot op de dag van vandaag komen er dagelijks honderden bezoekers even ‘bijtanken’ in de Pauluskerk. In het begin zijn het zwaar drugsverslaafden, dan de werkeloze en zwaar teleurgestelde gastarbeiders uit andere Europese landen, vervolgens de vluchtelingen uit de oorlogsgebieden overal in de wereld. Op dit moment zien we veel burgers die dakloos zijn geworden en op straat moeten zien te overleven. Samen met een paar honderd vrijwilligers worden deze mensen dagelijks gastvrij ontvangen, krijgen wat eten en drinken, kunnen naar de straatdokter, naar de tandarts, de kapper en er zijn douches en wasmachines die gebruikt kunnen worden. Alles wordt gefinancierd uit giften en particuliere fondsen. Er worden activiteiten aangeboden en waar mogelijk worden mensen ondersteund om weer iets van hun eigenwaarde te herontdekken of terug te krijgen. De Pauluskerk vindt dat je medemensen op zoek naar een menswaardig bestaan de helpende hand moet bieden, zeker als er te weinig voor deze mensen wordt gedaan vanuit de overheid.

Als het gaat om vluchtelingen begrijp ik dat de wereld open ligt en dat we samen moeten zoeken naar nieuwe, goede staatsrechtelijke oplossingen voor deze vluchtelingenstroom. Maar het werkt per definitie averechts als het gaat om draagvlak in de samenleving, als er 600 vluchtelingen worden ondergebracht in een dorp met 180 inwoners. Gezocht moet worden naar de menselijke maat, want onbekend maakt onbemind. Los daarvan zou iedereen toch moeten beseffen dat mensen niet ‘verdampen’. Ik vind dat je de medemens die op zoek is naar een bestaansminimum niet mag opsluiten in detentiecentra en niet mag categoriseren als ‘illegaal’. Laten we samen zoeken naar menswaardige oplossingen: ‘Behandel anderen zoals jij wilt dat zij jou behandelen’

In 2013 heb ik in mijn functie als voorzitter, samen met burgemeester Aboutaleb en onze trouwe bezoeker Janneman onze prachtige nieuwgebouwde Pauluskerk geopend. In datzelfde jaar mocht ik namens alle 250 vrijwilligers en andere betrokkenen ook nog eens de Laurenspenning van de stad Rotterdam in ontvangst nemen, als bewijs van grote waardering vanuit de stad voor moed, beleid en trouw! Deze Laurenspenning erkenning is in al die jaren niet verdampt! Tot op de dag van vandaag staat onder de bezielende aansturing van dominee/directeur Martijn van Leerdam, de Pauluskerk nog steeds met een groot hart voor de meest kwetsbare medemens fier overeind!

Maar liefst vier op de tien mensen in Nederland doen vrijwilligerswerk. Bij zestigplussers is het zelfs de helft. Deze aantallen laten zien dat er grote betrokkenheid is op het sociale domein in onze samenleving. Kennelijk zit er in de mens een haast vanzelfsprekende drang om andere mensen te helpen. En dat in onze tijd van individualisering!

Vrijwilligerswerk doen is mij vanaf mijn jeugd met de paplepel ingegoten. Hoe dat precies gegaan is, weet ik niet. Ik denk dat het in het dna van onze familie zit. Ik ben opgegroeid in de sfeer dat het vanzelfsprekend is dat je je extra inzet voor de samenleving. Al op mijn zestiende ben ik actief binnen jongerenclubs in de Arnhems buurthuizen De Hommel en Klarendal. Wellicht niet geheel toevallig kies ik in die periode voor de vijfjarige opleiding tot (hoofd)onderwijzer. Mijn werkzame leven én mijn vrijwilligerswerk lopen vanaf die tijd min of meer parallel met de levensloop van de mens: eerst kinderen, dan volwassenen en tenslotte ouderen.

Na het onderwijs kom ik in Rotterdam te werken eerst in het maatschappelijke domein van de toen zo geheten multiculturele samenleving, kort daarna in de ouderenzorg. Dit laatste maatschappelijke domein kent een enorm groot aantal vrijwilligers die intensieve mantelzorg geven. Uit cijfers van het CBS blijkt dat vrijwilligers in de verzorging of gezondheidszorg het vaakst actief zijn. Zij zetten zich wekelijks of maandelijks in en besteden de meeste uren per week aan vrijwilligerswerk. Mijn uren heb ik nooit geteld. Als ik de balans opmaak ben ik wel het meest trots op mijn bestuurlijke betrokkenheid gedurende tweeëndertig jaar bij de Rotterdamse Pauluskerk, de Huiskamer van Rotterdam waar dak- en thuislozen, vluchtelingen en andere ontheemden elk uur van de dag welkom zijn.

Nu ben ik zelf een oudere. Mijn behoefte aan sociale contacten blijft groot en omdat ik op zinnige wijze bezig wil zijn, zoek ik die contacten mede in structurele bezigheden in mijn directe leefomgeving, zoals bijvoorbeeld de Huiskamer van de wijk. Een prettige bijkomstigheid is, dat deze bezigheden enig ritme in het dagelijkse leven geven.

Natuurlijk kijk ik, zoals veel ouderen, regelmatig terug op mijn leven. Hoe is dat verlopen en is het de moeite waard geweest tot nu toe. Een beetje filosofisch mijmerend en verwonderend besef ik meer dan ooit, dat alles wat ik doe en wat mij overkomt vooral tot stand komt bij de gratie van de ander. Dat impliceert een wederzijdse verantwoordelijkheid, die inhoudt dat je zorg voor jezelf hebt in directe relatie met zorg voor de ander. Het is deze basishouding die mij kennelijk met de paplepel is ingegoten en die ik mijn hele leven al met vallen en opstaan zo goed mogelijk probeer uit te voeren. Hopelijk nog heel veel jaren.

Het kan met mijn leeftijd te maken hebben. Ik vind het steeds lastiger om al die dagelijkse berichtgevingen over corona, de formatieperikelen, de vluchtelingenstroom, de klimaatconferentie, Hazes, Wappies, tweedeling, vrijheidsberoving en ga zo maar door een plekje te geven in mijn hoofd. Het is veel, erg veel, het komt van alle kanten op je af en berichtgeving wordt vaak enorm opgeklopt. Als pensionado heb ik alle tijd om hierover na te denken. Dat is op zich niet verkeerd, maar ik merk dat ik niet moet gaan malen en vervolgens afhaak. Dat voelt absoluut niet goed. In combinatie met het feit dat stress toeneemt bij het ouder worden, vraagt dit omgaan met die enorme overkill aan dagelijkse berichtgeving om een persoonlijke strategie. Ik wil niet een sikkeneurige oude man worden.

Achtergrondinformatie zoek ik op plekken waar volgens mij goede, integere journalistiek wordt bedreven. Dat zijn voornamelijk de traditionele nieuwsorganen, waar ik mee opgegroeid ben. TV valt vaak af, omdat door de snelheid van berichtgeving er weinig tijd voor gedegen achtergrondinformatie over blijft. De vele praatprogramma’s met altijd dezelfde gasten laat ik links liggen. Voor mij is het dagblad Trouw een belangrijke nieuwsbron. Heel goed vind ik de verantwoording die de hoofdredacteur zeer regelmatig aflegt over keuzes die de krant maakt en de ombudsman die redactionele zaken zeer kritisch tegen het licht houdt, als daar discussie over is ontstaan vanuit lezers.

Waar ik heel terughoudend mee omga, is met berichtgeving via sociale media vanwege het gevaar van algoritme. Met algoritmes kan bepaald worden wat je ziet op sociale media én wat jouw ideale volger te zien krijgt. Met algoritmes kan de maker dus van tevoren bepalen wat er gebeurt in een bepaalde situatie.

Echter, wat mij heel erg goed helpt om zicht te hebben en te houden op de wereld om mij heen, zijn de gesprekken met vrienden, familieleden en bekenden. Al vanaf mijn pensioen investeer ik extra in contacten in mijn individuele netwerk. Corona heeft een beetje de klad gebracht in het ritme van deze contacten. Dit najaar probeer ik deze weer op te pakken. Ik maak graag afspraken met vrienden apart meestal in een café of restaurant: op een dinsdagnamiddag in café Ari met een biertje en bitterbal, met een andere vriend doe ik een bakkie op de donderdagochtend in het Wester Paviljoen, of met weer een andere vriend een maandaglunch in De Waal of een lunch in Delta hotel of elders in het land.

Met veel plezier doe ik mee met enkele groepsactiviteiten. Zo ontmoet ik wekelijks een groepje wijkbewoners. Op de woensdagochtend komen wij in de Huiskamer van de wijk bij elkaar en praten over van alles en nog wat.

Dan is er de Past Rotarians club, die tweewekelijks plaatsvindt. Vaak is er een spreker over een bepaald onderwerp. Hoewel dat op zich interessant kan zijn, zoek ik in deze fase van mijn leven meer naar persoonlijke ontmoetingen en gesprekken. Juist binnen deze groep ouderen kan ieders levenservaring extra inspiratie en energie opleveren. Ik pleit daar binnen deze club al enige tijd voor en hoop dat we daarvoor een geschikte opzet kunnen bedenken met elkaar.

Vaste prik al jaren is ons vriendengroepje de heren van Delta, zes mannen die allemaal op een eigen manier in het leven staan. Zonder de andere contacten tekort te doen, vind ik dit groepje het meest intiem en inspirerend. Ongeveer om de twee maanden spreken we af in het Delta Hotel en voeren wij tijdens een simpel etentje heerlijke, intensieve gesprekken over persoonlijke zaken en over alles wat ons (burgerschaps)gevoel raakt. Altijd rijd ik vol energie én houvast in mijn hoofd naar huis en zie uit naar de volgende keer.

Ik merk dat deze ontmoetingen een zeer waardevolle bron van energie en inspiratie zijn. Het helpt mij om niet een sikkeneurige oude man te worden. Integendeel, het helpt mee te blijven doen in deze wereld, er bij te horen en er iets van te begrijpen.