Sinterklaas… een familietraditie

Deze weken kijk ik met veel plezier naar het Sinterklaasjournaal. Zo kan ik als opa van drie kleinkinderen (5,7,9 jaar) meegenieten en -praten over wat zij beleven. Daarnaast ben ik benieuwd wie de nieuwe Sinterklaas wordt. Maar het mooiste van dit kinderfeestje vind ik de traditie in onze familie Beke om elk jaar met jong en oud, wel vijftig personen, het Sinterklaasfeest te vieren.

Mijn eerste herinnering als kind is gekoppeld aan Sinterklaas, die op bezoek komt op de kleuterschool pal achter ons huis. Die herinnering is zo sterk, denk ik, omdat de Sinterklaas een broer van mijn vader is. Ik moet dat als vierjarige onbewust gemerkt hebben, als ik zijn stem hoor. Later hoor ik dat maar liefst drie ooms jaarlijks Sinterklaas spelen, georganiseerd door de scouting in Arnhem. Mijn andere herinnering uit die tijd is het jaarlijkse Sinterklaasfeest bij oma en opa Oostendorp, van moederskant. Ons gezinnetje met zes kleine kinderen wordt dan uitgenodigd op een zaterdagmiddag langs te komen, want de Pieten zijn geweest. Op de eettafel zien we dan een groot wit kleed liggen met daaronder een verrassing. Als dan na het zingen van enkele Sinterklaasliedjes het kleed wordt weggehaald, ligt de tafel vol met snoepgoed: speculaaspoppen, chocoladeletters, pepernoten, chocolade geld, kikkers en muizen fondant en nog veel meer.

Later, als twintigjarige jongere mag ik ook een keer Sinterklaas zijn. Ik ben vrijwilliger in een club- en buurthuis in de wijk Sint Marten/Sonsbeek. Het eerste optreden is super spannend, want de wijkvereniging wil dat ik op een paard door de wijk ga, met als startpunt (toevallig) de straat waar ook mijn oma en opa hebben gewoond. Ik heb nooit op een paard gezeten en het idee dat ik dat zou moeten doen in de outfit van Sinterklaas, is een nachtmerrie. Gelukkig komen we tot een andere oplossing: ik zal als Sinterklaas tevoorschijn komen voor een open dakraam in een van de kleine rijtjeshuizen. Het lijkt dan net alsof Sinterklaas druk bezig is op de daken. Daarna kom ik via de trap binnen naar beneden en kan vervolgens al zwaaiend en handjes gevend door de straten lopen.

De weken na die wijkintocht doe ik een aantal huisbezoeken. Tijdens een van de ritten moet ik onderweg naar het toilet en we besluiten te stoppen bij een benzinestation, waar ik vervolgens onder grote belangstelling mijn toiletbezoek doe, hetgeen niet gemakkelijk gaat in de Sinterklaas outfit. Later die dag frommelt bij een huisbezoek de vader van een gezin mij een briefje in de hand en fluistert dat ik zijn zoontje moet straffen, omdat hij de goudvis heeft opgegeten! Waar gebeurd! Het kind van zes jaar zit angstig achter de bank verstopt. Ik weet eerlijk gezegd niet meer hoe ik dit opgelost heb, maar ik heb hem zeker niet bestraffend toegesproken.

Nu ben ik tachtig, kijk naar het Sinterklaasjournaal en verheug mij, samen met mijn vijf andere broers en zussen, op ons jaarlijkse familie Sinterklaasfeestje. Ruim veertig jaar geleden is dat de grootste wens van onze moeder geweest. En sinds die tijd vieren wij eind november met alle kinderen, kleinkinderen én achterkleinkinderen – van nul tot tweeëntachtig – dit kinderfeestje. Heel bijzonder is het, dat al die jaren de Sinterklaas een jeugdvriend van onze familie is. De goedheilig man wordt dan ieder jaar weer, vergezeld van vier of vijf trotse Pietjes, de neefjes en nichtjes tussen de zeven en tien jaar, die zich aangemeld hebben om de Sinterklaas te helpen.

‘Beren op de weg’….

Wat mij opvalt, is dat ik sneller dan vroeger in mijn hoofd ‘beren op de weg’ zie opdoemen en daar baal ik soms stevig van! Zo vind ik vliegen bijvoorbeeld, los van het milieuvraagstuk, nooit een prettige ervaring. Maar sinds onze kinderen met de kleinkinderen op vakantie gaan met het vliegtuig, maak ik mij overdreven zorgen over de veiligheid van vliegen. Of zoiets als het fietsenrek voor achterop de auto. Ik gebruik het eigenlijk liever niet omdat er wel eens iets mis is gegaan met de verlichting. Ik heb er naar laten kijken. Er is niks aan de hand, maar toch overweeg ik nu om dat ding niet meer te gebruiken.

In onze Huiskamer van de wijk op de woensdagmorgen komt nog wel eens ter sprake dat ouderen ’s avonds niet meer de deur uitgaan, omdat ze denken dat het niet veilig is. Ook met de metro reizen roept angst op. Het gevolg is dat het leven zich meer binnenshuis gaat afspelen, waar vervolgens de televisie een belangrijke rol gaat spelen met ’s avonds al die praatprogramma’s die veelal gaan over de dagelijkse ellende in de wereld. De beren op de weg van het dagelijkse leven worden dan nog eens groter, terwijl je nota bene aan al die ellende zelf niets kan doen, in tegenstelling tot je eigen beren.

Tijdens onze vakantie afgelopen weken in Spanje (Baskenland en Asturië) valt ons op dat je overal op straat oudere mensen ziet lopen van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat. Zij doen wat boodschappen en drinken gezellig een kopje koffie met elkaar, of tijdens de lunch een glaasje witte wijn. Regelmatig wordt een slecht lopende oudere ondersteund door een jongere begeleidster. Het zal ongetwijfeld te maken hebben met het warme klimaat waardoor mensen hun sociale leven veel meer buitenshuis hebben. Deze sfeer op straat voelt erg prettig en dan vraag je je af waarom in ons land in de grote steden dit niet het straatbeeld kan zijn en dan vooral in de lente en zomer.

Om dat te bereiken zal de Gemeente met name op wijkniveau met specifiek beleid jong en oud moeten uitdagen elkaar op straat te ontmoeten. Subsidieer mobiele winkeltjes, die op bepaalde dagen in de week ergens even een standplaats hebben om hun waren te verkopen: een kaaskraampje op donderdagmiddag vanaf 16.00 uur en een viskraampje op vrijdagmiddag 17.00 uur. Zorg voor ‘hangplekken met bankjes’ waar jong en oud gebruik van kunnen maken. Leg naast een sportveldje een jeu de boules baan. Zorg ervoor dat de trottoirs goed begaanbaar zijn, vrij van fietsen en scooters. Ouderenorganisaties die allerlei wijkactiviteiten organiseren, kunnen deze niet alleen overdag plannen, maar juist aan het eind van de middag en begin van de avond en dan met een hapje eten erbij.

Natuurlijk is de oudere zelf het eerst aan zet. Kijk kritisch naar je eigen ‘beren’, wees je er bewust van. (H)erken ze en tackel deze zó, dat je tevreden kunt zijn met je besluit. Besef dat de achteruitgang toeneemt en dit een permanent proces is.

En het helpt enorm daarin de juiste keuzes te maken als je er met anderen over kan praten, die je al wachtend in de rij voor het viskraampje in je wijk ontmoet….

Tachtig, weer een nieuwe levensfase…..

Als mijn leeftijd ter sprake komt en ik zeg tachtig jaar, reageren mensen vol ongeloof: ‘Zo zie je er helemaal niet uit!’ Het klinkt als een compliment en dat is fijn om te horen, hoewel het vooral genetisch bepaald is. Mijn reactie is dan dat het voelt als weer een nieuwe levensfase op de schaal van nul tot honderd. De fase van ouder worden is de eerste acht á tien jaar na mijn pensioen zeer voorspoedig verlopen en daar ben ik dankbaar voor.

Natuurlijk ga ik ‘gewoon’ verder met mijn leventje. Tegelijkertijd weet ik dat, zeker na je tachtigste, de risicofactoren van ouder worden verder zullen kunnen toenemen. Ook mijn leefwereld zal langzaam inkrimpen. Wil ik in deze levensfase maximaal kwaliteit van leven behouden, zal ik op verschillende levensgebieden, die voor mij belangrijk zijn, extra inspanning moeten leveren. Misschien kom ik in situaties terecht waarin ik mijzelf als het ware opnieuw moet uitvinden. Ik denk aan het onderhouden van warme sociale contacten; leren omgaan met mijn afnemende fysieke gesteldheid; hoe breng ik zinvol de dag door; lukt het mij om contact te houden met de hectische wereld om mij heen. En zeker zo belangrijk is de vraag waar ik de broodnodige inspiratie en energie voor dit alles kan blijven vinden.

Mijn eerste gedachten gaan uit naar het onderhouden van warme sociale contacten. Van nature ben ik een sociaal gericht persoon. Contacten leggen en onderhouden gaan mij gemakkelijk af en daar voel ik mij comfortabel bij. Ze geven mij energie, inspiratie en een gevoel van ‘er toe doen’. Het is voor mij een van de belangrijkste levensgebieden. Een van de voordelen van het ouder worden is, dat je daar alle tijd en aandacht aan kan besteden. In mijn situatie is dit extra aantrekkelijk omdat ik veel van die sociale contacten kan delen met mijn lief.

In alle levensfasen vormen zich rond iedere persoon sociale netwerken. De eerste jaren begint dat met het gezin en familie, dan de school met vriendjes. Hoe ouder je wordt des te meer sociale netwerken ga je om je heen vormen. Soms vallen er weg of worden kleiner, soms komen er nieuwe bij. Eenmaal beland in de pensioen fase merk ik dat deze sociale netwerken zich uitkristalliseren. Zo zijn er na mijn pensioen verdwenen of aanmerkelijk kleiner geworden. Maar ook zijn er nieuwe bijgekomen, waarbij opvalt dat deze contacten zich voornamelijk in mijn directe leefomgeving bevinden: medebewoners in ons appartementencomplex en op ons vaste vakantiestekje in Friesland.

Zoals eerder gezegd is de kans groot dat mijn ‘contacten-leefwereld’ verder zal verkleinen. Veel lieve mensen om mij heen zullen overlijden. Ik zal moeten accepteren dat er contacten zijn, die om welke reden dan ook niet dezelfde inspanning als ik zullen verrichten om deze in stand te houden. Voor mij geldt dat al deze contacten de komende levensfase de grootste rijkdom zijn. Als tachtigjarige ga ik daar met heel veel plezier mee verder en ik zal mijn stinkende best doen om die, waar mogelijk, te onderhouden en te koesteren.