Grensposten

220px-Flag_of_Europe.svgTienduizend grenswachters wil Juncker per 2020 aan de Europese grenzen stationeren om immigranten tegen te houden, zo lees ik vandaag in de krant. Ik kan mij nog uit mijn jeugd de grensposten bij België en Frankrijk herinneren. Altijd maar angstig afwachten of de nors kijkende grenswachters de twee dozen wijn niet zouden vinden. Onze kinderen zien alleen douanebeambten met snuffelhonden op vliegvelden tijdens hun vakantiereizen buiten Europa.

20180727_123724

Op onze Zijderoutevakantie komen we weer ‘echte’ grensposten tegen. De dictatoriaal bestuurde landen die we bezoeken hebben geen problemen met immigratie, want hun grenzen zitten potdicht. En als je het land binnen mag op een tijdelijk visum, word je verblijf grondig gecontroleerd. Twee keer deze reis passeren we de grens te voet en eenmaal per trein.

Een bijzondere ervaring is de kleine, afgelegen grensovergang At Bajgiran/Gaudan in het noorden van Iran. Reizend per auto uit Mashad komen wij daar rond 13.00 uur aan. Eerst gaan we het gebouwtje van de Iraanse douane in. Onze bagage en papieren worden zeer uitgebreid gescand en gecontroleerd. Vervolgens moeten we een paar honderd meter door een niemandsland lopen tot bij een cabine waarin twee douanebeambten van Turkmenistan zitten. In grote boeken schrijven zij met de hand onze paspoortgegevens over. We zijn totaal met zes buitenlanders. Twee Engelse en twee Ierse mannen doen mee 20180727_190910met de jaarlijkse Mongol Rally. Zij rijden in kleine, opgepimpte auto’s. Na deze eerste douanecheck worden we doorgestuurd naar een gebouwtje dat verderop ligt. Eenmaal binnen geven we door een klein loketraampje onze paspoorten af voor de visa. Met gebaren geeft de douanebeambte aan dat we moeten gaan zitten in de wachtruimte. Bij de ingang en de uitgang staan bewakers. Na verloop van tijd moeten we naar een kamertje waar een soort dokter zit. Hij wil mijn geboortedatum weten en intikken op zijn computer, echter dat lukt van geen kant. Hij is begonnen is met 1 9 5 . in te tikken en het duurt lang voordat hij begrijpt dat de 5 een 4 moet zijn, 1 9 4 6. 9200000064087246Plotseling zet hij met een razendsnelle handbeweging een apparaat op mijn voorhoofd. Ik schrik me rot, want het lijkt een pistool. Maar dan hoor ik hem zeggen 36.7 graden……het is een digitale thermometer. Kennelijk is men bang dat er iemand met een ziekte het land binnenkomt. De Engelse rallyrijders hebben deze zogenaamde dokter een steekpenning gegeven. De Ieren hebben het verzoek geweigerd. Aan ons heeft hij niets gevraagd. Na weer lang wachten moet ik naar een ander kamertje voor de visa. Ook dit is een filmscène….Een van de bewakers drukt op de deurbel van dat kamertje. Na vijf minuten wachten komt er uit een andere deur een goedgeklede, mooi opgemaakte dame, met hoge hakken, tasje onder haar arm, aangelopen. Eenmaal in het kamertje zie ik dat in het tasje dikke pakken dollarbiljetten zitten. Voor de twee visa, geldig voor vijf dagen, moet ik 136 dollar betalen. Met het visum in ons paspoort mogen we nu verder het gebouw in, waar een volledige douanecontrole plaatsvindt inclusief vingerafdrukken en biometrische gezichtsherkenning. Het is bijna twee uur later als we opgelucht naar buiten lopen, de verzengende hitte van de Karakum woestijn in. Op de grote lege parkeerplaats zien we in de verte een busje staan. We hopen en vermoeden dat daar onze gids staat te wachten. En inderdaad, samen met de chauffeur staan zij hier al vanaf 8 uur in de ochtend. Ze wisten niet hoe laat we zouden aankomen……

sam_4824.jpgDe eerste kilometer rijden we over een slechte weg in een verlaten gebied. Dan ineens gaat dit weggetje over in een kaarsrechte, geasfalteerde snelweg, vierbaans, met boomrijke bermen en sierlijke lantaarnpalen. Dertig kilometer lang zien we geen enkele andere auto op deze snelweg rijden. Als we dan Ashgabat, de hoofdstad van Turkmenistan binnenrijden, valt onze mond nog verder open van verbazing. Nooit eerder hebben we zoiets bizars gezien……

 

 

 

Iran, het land van uitersten

20180725_131059Rondreizend in het huidige Iran kan ik me niet goed voorstellen dat het oude Perzië de bakermat van onze (westerse) beschaving is. De Iraniërs, die wij onderweg ontmoeten zijn vriendelijk en open, maar toch bekruipt mij na een paar dagen een ongemakkelijk gevoel. Je voelt dat alles en iedereen geleefd en bepaald wordt door het ene ware geloof, de Islam. Deze sfeer voelt zelfs beklemmend als we na twee dagen Esfahan de pelgrimsstad Mashad bezoeken.

In de trein van Esfahan naar Mashad zijn wij wederom de enige buitenlanders. De andere reizigers zijn voornamelijk pelgrims, die de verjaardag van de heilige Imam Reza gaan vieren. Deze imam stierf in het jaar 818. Voor de miljoenen shi’iten is zijn schrijn in Mashad een bedevaartplek. Gedurende de achttien uur durende reis, stopt de trein eenmaal extra bij een stationnetje waar een gebedsruimte is, zodat de pelgrims daar kunnen bidden. Bij aankomst krijgen alle reizigers een gratis dinerbon uitgereikt ter gelegenheid van de verjaardag van Imam Reza, ook wij.

sam_4747.jpgMashad is qua chaos, verkeer en hitte haast nog erger dan Teheran. De gids die ons daar opwacht stelt voor eerst de tombe van de grootste Perzische dichter Ferdowsi (935-1020) te bezoeken. Hoewel zeer de moeite waard, ligt deze tombe ver buiten de stad en staan we lang in files. Aansluitend bezoeken we de grootste en beroemdste moskee in Centraal Azië. Wij worden rondgeleid door een speciale gids, volgens mij van de sharia politie. De hoofddoek van mijn lief is niet acceptabel. Zij krijgt een chador en moet deze aan, zodat je geen vrouwelijke vormen meer kan zien, alleen het gezicht. Het is even slikken. voor haar en voor mij. Ma20180726_163310.jpgar ja, hoe vreselijk ook, het zijn wel ervaringen die we opzoeken met dit type reizen. Op het immense complex kunnen maar liefst één miljoen mensen (!!!) tegelijk bidden. Mijn lief  wordt verschillende malen door de sharia politie met een soort Sorbo plumeau aangetikt, omdat er een plukje haar zichtbaar is. We lachen er maar een beetje besmuikt om. Bij de schrijn van Imam Reza mogen we niet komen van onze speciale gids, omdat we geen moslims zijn.

Bij terugkomst in ons hotel biedt de gids aan om in de avond met hem naar de schrijn inclusief het gratis verjaardagsdiner te gaan. Eerlijk gezegd heb ik het op dat moment helemaal gehad met die plek. Uiteindelijk dringt hij er op aan voor ons in ieder geval de gratis diners te gaan halen. Hoe dat kan, dat er zomaar tienduizenden gratis maaltijden worden verstrekt en waarom bijvoorbeeld mijn lief een nieuwe chador krijgt, wordt mij duidelijk uit een artikel van ‘onze man in Teheran’ Thomas Erdbrink. Hij schrijft dat bijna heel Mashad en de provincie in het bezit is van de schatrijke, religieuze stichting: het Pure Hof van Imam Reza.

SAMSUNG CAMERA PICTURESOndanks de strakblauwe lucht is het straatbeeld in deze stad grijs en grauw. Ik voel hier tot in mijn diepste vezels de repressie. Natuurlijk weet ik dat er overal op de wereld mensen onderdrukt worden. Echter er zijn maar twee landen, Iran en Saoedi-Arabië, waar staatkundig sprake is van een volledig geïntegreerde sharia inclusief lijfstraffen en doodstraf voor o.a. homoseksueel contact, overspel en afvalligheid. In 2013 zijn 660 personen geëxecuteerd. Saoedi-Arabië doet net zo hard mee. Daar worden doodstraffen uitgesproken over minderjarigen, arbeidsmigranten en mensenrechtenactivisten…..En dan te bedenken dat in dat land Mekka ligt, waar jaarlijks miljoenen moslims, ook uit Nederland, op de hadj gaan en naderhand zeggen gelouterd terug te komen……Ik begrijp het niet….

De ervaringen in deze zes dagen Iran hebben we niet willen missen. Maar we zijn blij en opgelucht morgen naar Turkmenistan door te kunnen reizen, overigens ook een land vol onderdrukking. In ieder geval kan de hoofddoek van mijn lief de prullenbak in, kan ik de korte broek tevoorschijn halen en kunnen we samen straks hand in hand op een terrasje een heerlijk koel biertje gaan drinken.

De tuinman en dood

20180723_095345Nauwelijks bijgekomen van Teheran, heeft de gids ons ’s avonds om tien uur alweer bij het station afgezet voor de nachttrein naar Esfahan. Omdat we zowel het treinkaartje, als de aankondigingsborden niet kunnen lezen, zoeken we contact met treinpersoneel. We maken uit de reacties op dat de trein vertraging heeft. In de drie uur (!) dat we in de grote hal zitten te wachten, zijn we een echte bezienswaardigheid. Er worden stiekem foto’s van ons gemaakt, anderen willen openlijk met ons op de foto en weer anderen proberen een gesprekje in zeer gebrekkig Engels te voeren. We worden tig keer gewaarschuwd dat onze trein er nu is…., maar dan blijkt het toch niet te kloppen. Eindelijk rond half één ’s nachts is het zover. We delen de coupé met een jong Iraans stel. Ook zij spreken geen Engels, waardoor het sfeertje in deze kleine, benauwde coupé een beetje Kafkaiaans aanvoelt. Gezien het late tijdstip proberen we maar snel te gaan slapen. De Iraanse vrouw houdt die nacht angstvallig haar hoofddoek om.

1001004002630563Onrustig slapend in deze nachttrein roept de naam Perzië bij mij herinneringen op. Ik denk aan de uitdrukking ‘Dat is een wet van Meden en Perzen’. Ik kan mij ineens het gezicht van de Sjah van Perzië voor de geest halen. Hij was bevriend met ons koningshuis. Ik moet denken aan de sprookjes van Duizend-en-een-nacht, die ik in mijn puberteit met rode oortjes heb gelezen. En dan er is de naam van de stad waar we naar op weg zijn, die mij bekend voorkomt: Esfahan. Na enige hersengymnastiek weet ik het.

20180824_115851Het is het gedicht ‘De tuinman en de dood’, dat ik tijdens mijn lagere schooltijd uit mijn hoofd heb moeten leren. In de jaren vijftig was het een didactisch principe om door middel van het uit het hoofd leren van gedichten, het geheugen van kinderen te trainen. Ik weet nog dat ik dat erg leuk vond en het goed kon. Zo dreunde ik ook als tienjarige het redelijk lange gedicht ‘Boerke Naas’ van Guido Gezelle moeiteloos uit mijn hoofd op.

20180723_095538

Het is vroeg in de ochtend als we het station van Esfahan binnenrijden. Aan het eind van het perron staat een ontvangstcomité van een of andere Islamitische vereniging. Zij heten ons welkom en bieden de binnenkomende reizigers snoepjes aan. Met de gids, die ons opwacht, brengen we een bezoek aan de Masjid-i-Sjeik Lutfullah moskee met zijn beroemde blauwe koepel. Deze moskee ligt aan het Plein van Emam, een van de grootste pleinen ter wereld, waar ook het Ali Qapupaleis aan ligt. Bijzonder verrassend is de grote Armeens wijk met een prachtige kathedraal, de Vank. Zelfs, hoewel niet groot, is er een Joodse gemeenschap.

sam_4605-kopie.jpgMoe van de vele indrukken en de hitte (40+) kunnen we eind van de middag op onze hotelkamer met airco even bijkomen. Het lijkt alsof we al weken onderweg zijn. We vinden de paar Iraniërs die we ontmoet hebben erg aardig en heel open naar ons. In het westen wordt Iran als een grote bedreiging gezien vanwege de vermoedens dat er plutonium wordt opgewerkt voor kernwapens. Vlak buiten Esfahan ligt zo’n kerncentrale. De jarenlange westerse sancties raken vooral de gewone burger en de angst voor de nieuwe sancties vanuit de V.S. is dan ook groot. Onze gidsen in Teheran en Esfahan zijn daar eerlijk over. Kort geleden vonden er betogingen in verschillende Iraanse steden plaats, die ook gericht waren tegen corruptie bij de overheid en die al snel uitliepen op anti-regeringsbetogingen. We bedenken ons, dat de nabije toekomst er voor de 80 miljoen Iraniërs op dit moment niet hoopvol uitziet.

20180828_151452Met het visitekaartje van ons hotel op zak, voor de zekerheid als we de weg niet terug kunnen vinden, gaan we deze tweede avond op zoek naar een eetgelegenheid.