Citaat 1: ‘Identiteit is nooit monolithisch maar gelaagd en complex. Het is een recht je eigen identiteit te bepalen, te groeien en te leren, en je gevoel van zelf te definiëren op basis van levenservaring. Identiteit wordt gevormd door opvoeding, door vrienden die je maakt, door boeken die je leest, door reizen die je maakt, door ontmoetingen met wildvreemden en door persoonlijke ambitie en ontwikkeling.’
Citaat 2: ‘Een vruchtbare dialoog is het antwoord op zorgen. Wij moeten angst niet voeden, maar opvangen. Verschillen proberen te overbruggen, van elkaar leren en daadwerkelijk samenleven en beleven. Waarde geven aan kansen van anderen, juist diegenen die geen stem of politiek kanaal hebben. Uit overtuiging dat de kracht van verantwoordelijkheid nemen is wat je er mee doet voor een ander, niet voor de eigen achterban of bevolkingsgroep. Door elkaar niet te reduceren tot één kenmerk van ons wezen. Wees niet stil! Wij zijn met velen.’
Ik ben fan van minister Sigrid Kaag. Haar Abel Herzberglezing van afgelopen zondag maakt indruk op mij. Bovenstaande citaten zijn uit mijn hart gegrepen! Dit is andere koek dan het platvloerse jij-bakken van enkele van onze parlementariërs tijdens de begrotingsdebatten in september. Mijn verlangen gaat uit naar politici die gelaagd denken, die denken in termen van samen-leven, die complexe zaken niet reduceren tot enkelvoudige fake-oplossingen. Ik ben meteen na de Tweede Wereldoorlog geboren en leef sindsdien in vrij en democratisch Nederland. Menselijke waardigheid en gelijkheid zijn de belangrijkste grondwaarden en dat wil ik graag zo houden voor mijn kinderen en kleinkind. Ik zie echter dat onze volksvertegenwoordigers en wij als burgers vaak onvoldoende verantwoordelijkheid nemen om elkaar in alle openheid en goed gefundeerd aan te spreken op deze waarden. We onderhouden daarmee onze democratische grondwaarden niet goed. En op zulke momenten krijgen populisten ruimte om bijvoorbeeld de onafhankelijke rechtstaat te politiseren, om angstgevoelens jegens medelanders en vluchtelingen aan te wakkeren, om weer muren te bouwen om iedere natie, om uit de EU te stappen….
Sigrid Kaag weet uit haar ervaring als bemiddelaar in grote conflictgebieden in de wereld, hoe mensen zwaar onderdrukt kunnen worden omdat de rechtsstaat er niet is. Burgers in die landen zijn overgeleverd aan de willekeur van de machthebbers en durven nauwelijks iets te zeggen, laat staan iets te doen. Ikzelf heb er iets van kunnen merken tijdens onze Zijderoutereis door Iran, Turkmenistan, Oezbekistan en Kazachstan.
Afgelopen vrijdag zit ik voor ons huis op het bankje in de zon, als de buurman-van-een-eindje-verder langs loopt. Ik zeg hem goedendag en merk op dat ik hem een tijdje niet gezien heb. Hij vertelt dat hij afgelopen weken op familiebezoek in Iran is geweest. Al na één week wilde zijn vrouw naar huis, zo erg vond ze het in hun beider moederland. Als ik hem vertel dat wij in augustus op vakantie in Iran zijn geweest, is hij zeer verrast. Hij wil weten waar we geweest zijn en hoe we het land ervaren hebben. Hij is zeer pessimistisch over de situatie in zijn moederland. Zo’n 80% van de mensen wil een andere regering, maar ze zijn doodsbang. Iedereen houdt zich stil….Toch, zegt hij emotioneel, kan het niet lang meer duren en dan komt er opstand.
Diezelfde vrijdagmiddag ga ik naar de tentoonstelling ‘Echt Rotterdams Erfgoed’ in het Museum Rotterdam. Vijfenvijftig ‘gewone’ Rotterdammers laten zien wat zij doen in en voor onze mooie multiculti stad. Onder het motto ‘Collect to Connect’ wordt elk van deze deelnemers gekoppeld aan een object uit de historische collectie van het museum. Rotterdammers zoals burgemeester Aboutaleb, dr. Mau de sambalman, Tuinmeester Gerrit van de Groene Groeiplekken, Krachtvrouwen Oude Westen, de Pauluskerk, Slagerij Schell ontmoetingsplek op de West Kruiskade, Winne de rapartiest en buurtbemiddelaar. Allemaal Rotterdammers die niet stil zijn, maar van zich laten horen en verantwoordelijkheid nemen voor samen-leven.
Ik besef maar weer eens dat de kracht van de verandering in de mensen zelf zit. Van zo’n vrijdagmiddag krijg ik geweldig goede zin….!
Nu als fulltime pensionado heb ik weer de kriebels: ‘Hoe leven de mensen in andere delen van de wereld?’ Natuurlijk is ons eigen landje zeer de moeite waard om in rond te reizen, liefst per fiets. Wie weet ga ik dat de komende jaren ook nog doen. Maar vooralsnog kies ik voor spannende verre reizen, zoals de Zijderoute…..
Na twee dagen vertoefd te hebben in de megalomane stad Asghabat rijden we per jeep de woestijn in. We overnachten in een tentje op honderd meter van de beroemde Darwaza gaskrater, een enorm gat in de aardbodem. Meer dan vijftig jaar brandt er gas in deze krater, in de volksmond geheten ‘De poort naar de hel’. 
De volgende dag steken we de grens over naar Oezbekistan. In de week die volgt bezoeken we de oude zijderoute pleisterplaatsen Khiva, Buchara en Samarkand. We ontdekken dat rond 1000 na Chr. in Centraal Azië de slavenhandel enorm opbloeide. Vooral slaven uit Turkse stammen waren zeer in trek vanwege hun moed en vindingrijkheid.
De slaven werden in ruimtes langs de vestingmuren ondergebracht. Op dit deel van onze reis wordt het erg toeristisch. Dat betekent meer commercie, opdringerige verkopers, duurdere horeca en hotels. Eigenlijk vinden we dat een beetje jammer na onze ervaringen in Iran en Turkmenistan, waar we nauwelijks toeristen tegen zijn gekomen.
Onze reis eindigt in Kazachstan, het enige land waar we geen visum voor nodig hebben. Onze 34-jarige gids vertelt dat zijn ouders nog in een kolchoz hebben gewerkt. Zijn moeder is ernstig ziek, waarschijnlijk veroorzaakt door het regelmatig spuiten met insecticiden, terwijl zij op het land moesten werken. Hij betaalt voor haar de behandeling in een privé kliniek. Hoewel het huidige regime behoorlijk corrupt is, is hij er tevreden mee. Het leven is sinds de onafhankelijkheid behoorlijk verbeterd. Zijn droom is dat zijn zoontje , die een grote fan is van Robin van Persie, profvoetballer wordt. Hij heeft in zijn geboorteplaats inmiddels drie ossen grootgebracht en gaat deze binnenkort verkopen. Met het geld wil hij een appartement in Almaty kopen.
In Turkmenistan is de extreme persoonsverheerlijking van de leiders opvallend. Onze aardige gids daar heeft vier dagen lang een vast verhaal verteld, zonder persoonlijke kanttekeningen. Qua natuurbeleving en archeologische plekken zijn we hier helemaal aan onze trekken gekomen. In Oezbekistan hebben we het meest de oude zijderoute kunnen ervaren.
Honderdduizenden burgers uit die landen zijn omgekomen toen zij vochten voor de Russen tegen de Duitsers. De levensstandaard in dit deel van de wereld is verre van hoog. In Iran hebben de mensen het economisch moeilijk, in Turkmenistan wordt men enigszins zoet gehouden door lage kosten energie. 
Oezbekistan probeert met het toerisme de levensstandaard te verbeteren, maar meer dan een kwart van de 32 miljoen mensen leeft onder de armoedegrens. Kazachstan is het meest welvarend.
Als we de hoofdstad Asghabat binnenrijden, zien we een wit marmeren stad, prachtig aangelegde parken met waterpartijen en grote rotondes met gouden standbeelden. Onze gids vertelt dat meteen na de val van de Sovjet Unie in 1991, de eerste president Niazov deze wit marmeren stad heeft laten bouwen. Hij wilde de absolute grootheid van Turkmenistan (en van zichzelf) laten zien 
aan de wereld.
De luxe weg en de parken worden schoongehouden door kleine groepjes vrouwen, alleen met bezem, blik en emmer. Het meest bizarre is, dat we bijna geen mensen zien, niet in de parken, niet in of rond de ministeries en niet bij de appartementen. We vermoeden dat de meeste appartementen niet eens bewoond zijn. Als klap op de vuurpijl ligt er langs deze wit marmeren snelwegboulevard in het centrum van de stad een super luxe wit marmeren Olympisch dorp met een prachtige monorail. Het is gebouwd voor de Asian Indoor Martial Games 2017. Sindsdien staat het helemaal leeg!
Alles in Turkmenistan moet groter dan groot zijn. De volgende dag bezoeken we met onze gids de ‘grootste’ moskee van Centraal Azië, natuurlijk helemaal van wit marmer. We zijn de enige toeristen…… Aansluitend brengen we een bezoek aan het Nationaal Museum, helemaal van wit marmer. 
Voor het museum is een ‘plein met terrassen en met (tot voor kort) de ‘hoogste’ vlaggenmast van de wereld: 133 meter. We worden uitgebreid rondgeleid door een vrouwelijke museumgids. Je gelooft het niet…..we zijn de enige bezoekers. Het gewone dagelijkse leven zien we niet. Als we willen lunchen brengt de gids ons naar een restaurant in de buurt van ons hotel. We hebben er heerlijk gegeten voor weinig geld, maar je raadt het al….. we zijn de enige gasten.
fulltime pensionado 