Als mijn leeftijd ter sprake komt en ik zeg tachtig jaar, reageren mensen vol ongeloof: ‘Zo zie je er helemaal niet uit!’ Het klinkt als een compliment en dat is fijn om te horen, hoewel het vooral genetisch bepaald is. Mijn reactie is dan dat het voelt als weer een nieuwe levensfase op de schaal van nul tot honderd. De fase van ouder worden is de eerste acht á tien jaar na mijn pensioen zeer voorspoedig verlopen en daar ben ik dankbaar voor.

Natuurlijk ga ik ‘gewoon’ verder met mijn leventje. Tegelijkertijd weet ik dat, zeker na je tachtigste, de risicofactoren van ouder worden verder zullen kunnen toenemen. Ook mijn leefwereld zal langzaam inkrimpen. Wil ik in deze levensfase maximaal kwaliteit van leven behouden, zal ik op verschillende levensgebieden, die voor mij belangrijk zijn, extra inspanning moeten leveren. Misschien kom ik in situaties terecht waarin ik mijzelf als het ware opnieuw moet uitvinden. Ik denk aan het onderhouden van warme sociale contacten; leren omgaan met mijn afnemende fysieke gesteldheid; hoe breng ik zinvol de dag door; lukt het mij om contact te houden met de hectische wereld om mij heen. En zeker zo belangrijk is de vraag waar ik de broodnodige inspiratie en energie voor dit alles kan blijven vinden.

Mijn eerste gedachten gaan uit naar het onderhouden van warme sociale contacten. Van nature ben ik een sociaal gericht persoon. Contacten leggen en onderhouden gaan mij gemakkelijk af en daar voel ik mij comfortabel bij. Ze geven mij energie, inspiratie en een gevoel van ‘er toe doen’. Het is voor mij een van de belangrijkste levensgebieden. Een van de voordelen van het ouder worden is, dat je daar alle tijd en aandacht aan kan besteden. In mijn situatie is dit extra aantrekkelijk omdat ik veel van die sociale contacten kan delen met mijn lief.

In alle levensfasen vormen zich rond iedere persoon sociale netwerken. De eerste jaren begint dat met het gezin en familie, dan de school met vriendjes. Hoe ouder je wordt des te meer sociale netwerken ga je om je heen vormen. Soms vallen er weg of worden kleiner, soms komen er nieuwe bij. Eenmaal beland in de pensioen fase merk ik dat deze sociale netwerken zich uitkristalliseren. Zo zijn er na mijn pensioen verdwenen of aanmerkelijk kleiner geworden. Maar ook zijn er nieuwe bijgekomen, waarbij opvalt dat deze contacten zich voornamelijk in mijn directe leefomgeving bevinden: medebewoners in ons appartementencomplex en op ons vaste vakantiestekje in Friesland.

Zoals eerder gezegd is de kans groot dat mijn ‘contacten-leefwereld’ verder zal verkleinen. Veel lieve mensen om mij heen zullen overlijden. Ik zal moeten accepteren dat er contacten zijn, die om welke reden dan ook niet dezelfde inspanning als ik zullen verrichten om deze in stand te houden. Voor mij geldt dat al deze contacten de komende levensfase de grootste rijkdom zijn. Als tachtigjarige ga ik daar met heel veel plezier mee verder en ik zal mijn stinkende best doen om die, waar mogelijk, te onderhouden en te koesteren.

Om mijn tachtigste verjaardag te vieren heb ik een tafeltje voor twee gereserveerd in een hip Rotterdams restaurantje. Zoals wel vaker de laatste jaren ben ik bij bepaalde bijzondere gelegenheden extra gespannen. Komen we wel op tijd? Kunnen we daar makkelijk parkeren?

Meteen bij binnenkomst zeg ik tegen de medewerker, die ons welkom heet: “We hebben gereserveerd onder de naam Geert Beke”. De medewerker vraagt vervolgens: “Met z’n tweeën?” Dan volgt er een bizarre conversatie. Ik denk te horen ‘met twee ees?’ Regelmatig wordt mij namelijk vaak gevraagd of je Beke met twee ees moet schrijven. Dus ik zeg: “Nee, gewoon b e k e.” De verbazing op het gezicht van de medewerker, is groot. Vervolgens raak ik in paniek en maak het nog erger door te zeggen dat Geert met twee ees geschreven wordt, hetgeen helemaal nergens op slaat. Gelukkig grijpt mijn lief in en zegt dat de man vraagt of wij met z’n tweeën zijn. Ik zeg dan ook nog: “Ja dat is toch te zien?” De medewerker blijft vriendelijk, pakt onze jassen aan en brengt ons naar een tafeltje voor twee. Natuurlijk schaam ik mij dood. Bij het afrekenen, blijkt de eigenaar deze bizarre conversatie van zijn medewerker gehoord te hebben. Hij moet er hard om lachen. Sterker nog, hij vertelt als horecaondernemer nog eens een boek te willen schrijven met allerlei bijzondere anekdotes en daar zouden wij met onze binnenkomst zeker in thuishoren….

Dit soort gedrag overkomt mij tegenwoordig steeds vaker. Het is een vorm van negatieve stress. De stresshormoonhuishouding in ons lijf raakt bij het ouder worden meer en meer uit balans en dat kan dit type reactie veroorzaken. Er zijn legio voorbeelden: je kunt je autosleuteltje niet direct vinden of je bent even je pincode kwijt. Op zo’n moment ontstaat er een paniekreactie, die je hersenen als het ware blokkeren. Het effect is, populair gezegd, dat je je als ‘een kip zonder kop’ gaat gedragen. Ik merk dat deze vorm van negatieve stress bij het stijgen van de jaren steeds meer opspeelt. Ik heb er niet alleen zelf last van, maar ook mijn lief. Het enige wat ik kan doen, is mij ervan bewust zijn en dan proberen rustig te blijven.

Ouder worden gaat onherroepelijk gepaard met fysieke en psychische achteruitgang. Dat besef ik als tachtigjarige des te meer. Enige tijd geleden heb ik mijn toekomstperspectief op drieënnegentig gezet. De persoonlijke leefomstandigheden zullen telkens opnieuw veranderen en dat vraagt om actie. Wil ik er voor zorgen dat de komende jaren mijn leven de moeite waard blijft, dan moet ik proberen waar mogelijk mijn dagelijks leefomstandigheden positief te beïnvloeden. Simpel gezegd: ik wil zo min mogelijk bezig zijn met wat allemaal niet meer kan, maar mij vooral richten op dingen die nog wel kunnen. Tot nu toe lukt mij dat redelijk goed en dat geeft hoop voor de toekomst. Ik ga daarom vol goede moed en ideeën op naar de drieënnegentig!

Ter gelegenheid van mijn tachtigste heb ik het essay ‘Eigentijds Ouder Worden’ geschreven. Daarin verken ik als gerontoloog èn ervaringsdeskundige oudere de vraag ‘Hoe kunnen ouderen blijven groeien en ontwikkelen tot de laatste snik en welk ondersteunend beleid is daarvoor nodig vanuit de samenleving?’

Geïnteresseerde lezers van mijn blog kunnen voor tien euro inclusief verzendkosten dit essay van achttien pagina’s bestellen. Stuur dan een mail met je adres naar geert.beke@outlook.com

De seizoenen hebben grote invloed op mijn dagelijkse leventje. In de herfst en winter vinden veel van mijn bezigheden vanuit thuis en ‘binnen’ plaats. In de lente en zomer ben ik meer op pad en ‘buiten’. Schijnt de zon dan voel ik warmte in mijn lijf en zie ik vooral ‘The Bright Side of Life’. Als de blaadjes vallen, word ik sneller wat zwaar op de hand en ga ik meer piekeren over mijn leven. Zonder al te dramatisch te worden, realiseer ik mij, dat ik zelf in de herfst van mijn leven zit en dat er nog weinig lange termijn perspectief is.

De herfst en winter vragen automatisch meer contemplatie. Ik denk dan na over het leven. Ik wil niet teveel aan het einde denken, maar ik vind wel dat ik mij daar mentaal op moet voorbereiden. Het zijn de maanden van veel sociale contacten met dierbaren. De kleinkinderen zijn jarig. We vieren Sinterklaas met de hele familie Beke, broers, zussen, kinderen en kleinkinderen, in fijne herinnering aan onze ouders. Kerst is ook zo’n moment van samen zijn en dan in kleinere kring. En natuurlijk oud en nieuw, al weer een jaar geleefd en een nieuw jaar in aantocht. Je voelt in deze maanden extra de verbondenheid met anderen. Je beseft hoeveel je voor elkaar betekent. Deze momenten van bezinning zijn hoop- en rustgevend.

De lente en de zomer zijn voor mij bij uitstek de vakantieseizoenen. Mede dankzij onze nog goede fysieke en geestelijke gesteldheid, kunnen mijn lief en ik er nog heerlijk genietend op uit. We hebben een vakantiechaletje in Friesland waar we afwisselend enkele dagen of weken doorbrengen. We leven daar veel meer buiten dan binnen. Het dagritme is weliswaar niet zo spectaculair, maar het leuke is, dat we daar gemakkelijk sociale contacten kunnen leggen en onderhouden. Een fijn netwerk van sociale contacten is voor ons een van de belangrijkste bronnen van het naar ons zin hebben. Zo hebben wij deze zomer ook de Tea Training in Sri Lanka ervaren. Deze hobby vakantie voelde heel leuk, vooral ook omdat we allerlei interessante en lieve mensen hebben ontmoet.

Wat ik heel bijzonder vind van mijzelf is, dat ik in ontmoetingen met andere mensen tegenwoordig ga roepen dat ik volgend jaar tachtig word. Ik begin zowaar te koketteren met mijn hoge leeftijd, terwijl ik me eigenlijk nog helemaal geen oudje wil voelen. Dat ik nog geen oudje ben, wordt dan bevestigd door de reactie: ‘Ben je al zo oud? Dat zou je helemaal niet zeggen!’……..

Ik kan dit gedrag van mijzelf niet anders verklaren dan dat ik onbewust mijzelf zo nuchter mogelijk wil confronteren met de onafwendbare eindigheid van mijn leventje. En dat lijkt mij een goede houding!