‘Je bent nooit te oud om te leren’, bedenk ik mij, tijdens de toespraak ter gelegenheid van de 80^ste verjaardag van een vriend. Een van de vrienden voert namens ons het woord en ik hoor hem tegen de jubilaris zeggen: ‘Het meest bijzondere aan jou is, dat jij altijd weet te genieten van het moment.’ En tja, bij die woorden, word ik even geconfronteerd met mijn eigen zwakte. Ik vind dat ik te weinig spontaan kan genieten op sommige momenten. Mijn ratio remt dan mijn gevoel af, hoe vervelend ik dat ook vind. Extra vervelend is, dat ik weet uit ervaring dat mijn gevoel juist een prima leidraad kan zijn, dat ik daar op kan vertrouwen. Terwijl ik daaraan zit te denken, hoor ik de spreker de jarige complimenteren voor die levenshouding. Hij is de spil in de jaarlijkse wijnreis die zo’n 15 wijnvrienden met elkaar maken. Komend jaar zal dat voor de 25^ste keer gaan plaatsvinden. Vele jaren ben ik meegegaan en heb ik genoten van deze fantastisch leuke reizen. Vorig jaar ben ik afgehaakt, vooral omdat deze bourgondische wijnreisjes van drie dagen behoorlijk kostbaar zijn. De spreker verhaalt enthousiast en vol gevoel enkele leuke anekdotes. De 80-jarige jubilaris geniet met volle teugen van deze verhalen. En zoals hij altijd tijdens de wijnreisjes het stralende middelpunt is, is hij dat nu ook zichtbaar op zijn eigen feest. Op dat moment valt bij mij het bekende kwartje. Ik geniet van de jarige en van de woorden die naar hem uitgesproken worden. Ik geniet van het gezelschap waarin ik vertoef. Het besef dringt tot mij door dat de komende wijnreis de zilveren jubileum reis zal zijn. Waarom zou ik niet genieten nu het nog kan? Mijn besluit staat vast: ik ga alsnog mee op wijnreis. Als ik het tegen mijn lief en mijn wijnvrienden zeg, krijg ik hartverwarmend reacties. Ik sta mezelf zowaar toe, even in deze kleine kring stralend middelpunt te zijn.

Onlangs is er een boekje op de markt verschenen met de titel ‘Vergadering in het gezin’. Een Belgische vader komt op het ‘lumineuze’ idee om een vergadermethode uit het bedrijfsleven toe te gaan passen in zijn gezin met drie kinderen. Hoe gek kun je het bedenken! Het brengt, zo zegt de vader, structuur en het is een moment om eens echt naar elkaar te luisteren. In het jaren vijftig gezin waarin ik als kind opgroei tussen drie broertjes en twee zusjes, is het vooral mijn moeder, die tracht enige orde in de regelmatige kinderchaos te scheppen. De chaos dreigt niet zozeer bij de wekelijkse wasbeurt in de teil op de zaterdagmiddag, maar wel bijna altijd bij dagelijkse warme maaltijd. Dan worden tussen zes kinderen de taken verdeeld als aardappels schillen, tafeldekken, tafelafruimen en niet te vergeten afwassen. Het warm eten is het moment van de dag dat het hele gezin bij elkaar is. Er zijn een aantal afspraken, zoals eerst samen bidden en dan pas beginnen met eten. Je moet eten wat de pot schaft, hetgeen steevast bij een van ons huilie, huilie oproept. Er wordt natuurlijk flink luid heen en weer gekwekt en soms worden er ook allerlei kinderruzies verbaal uitgevochten. We mogen niet door elkaar praten en zeker ook niet met volle mond. Als het te erg wordt, moeten we stil zijn en in het uiterste geval van niet luisteren of misdraging, word je naar de gang verbannen. Ik denk dat opgroeien in dit grote gezin, inclusief de dagelijkse tafelsessies (zonder de druk van ‘we moeten TV kijken’) enorm heeft bijgedragen aan mijn sociale en communicatieve ontwikkeling. Lees verder →

De meest inspirerende activiteit als fulltimepensionado is voor mij het lunchgesprek met vrienden of kennissen, één op één of met een groepje. De maandelijkse lunchgesprekken met mijn zeer muzikale vriend Koos hebben de laatste tijd vaak het brein als onderwerp. Meestal is de aanleiding een van de vele heftige gebeurtenissen in de wereld. Mijn vriend is een absolute fan van de theorie van het evolutionaire brein. Daar ligt de bron van alles wat we doen, dus ook van goed en kwaad. Het brein kan verdeeld worden in drie evolutionair ontwikkelde delen: de nog jonge neocortex waarmee we bewust en rationeel redeneren, het oudere zoogdierenbrein waar onze emoties, onze persoonlijkheid en een deel van het geheugen zit, en het oudste deel, het reptielenbrein, waar onze overlevingsdrang in zit. Volgens onderzoekers levert het nog jonge neocortex brein weliswaar grote denkkracht, maar het legt het heel vaak af tegen de oudere lagen. Het reptielenbrein maakt dat de ene treinpassagier bij het zien van een gewapende man in de Thalys onder de stoel duikt en een ander zich zonder na te denken op de man stort. Pas daarna kijken deze paasagiers hoe ze zich er verder uit redden. Zo met elkaar praten over de werking van ons brein doen we, naar mijn idee, per definitie in onze neocortex. Feitelijk zijn we in dat deel van de hersenen aan het denken over goed en kwaad, en dan vooral de mogelijkheid er tussen te kunnen kiezen. Maar, kunnen we in nood überhaupt bewuste keuzes maken, als ons zoogdieren- en reptielenbrein veel sterker zijn? Enigszins fatalistisch denk ik dan, dat gezien het tempo van de evolutie, ik er van mag uitgaan dat er in mijn korte leventje nauwelijks iets verandert en dat het ultieme kwaad ongrijpbaar blijft…. Tenzij we in staat zijn om neurochirurgisch op de juiste plek(ken) in te grijpen en daar elektrodes plaatsen die van buitenaf de juiste stimulus respons kunnen bepalen.  Lees verder →