Het kost moeite een nieuw blog te schrijven. Alle aandacht en energie wordt opgeëist door ons nieuwe appartement. Vanaf 1 mei is de aannemer daarin aan de slag gegaan. Pas in dit weekend merk ik dat de onrust in mijn lijf wat afneemt. Die onrust is feitelijk helemaal niet nodig, want alles wordt gedaan door de aannemer. Het is goed voorbereid en ik heb 100% vertrouwen in hem. Maar toch….. Verhuizen is een van de meest stressvolle gebeurtenissen, zeker bij het ouder worden. Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat het klopt. Aan het eind van de dag ben ik bekaf, terwijl ik geen fysieke arbeid hoef te verrichten.

Ik probeer te bedenken waar al die energie naar toe gaat en waarom dat veel onrust veroorzaakt. Allereerst zijn het onze inrichtingsplannen. Mijn lief en ik hebben deze al eerder globaal voorbereid. Er moeten beslissingen genomen worden. Het denken hierover gaat de laatste twee weken bijna dag en nacht door. Soms word ik moe van mijzelf. Ik ben een goede slaper, maar nu word ik om zes uur wakker en lig vervolgens in mijn hoofd te malen over van alles en nog wat.

Waar ik mij eveneens druk over maak, is het gegeven dat de opknapbeurt behoorlijke overlast veroorzaakt in het appartementencomplex. Er is de afgelopen twee weken veel geluidsoverlast geweest door het boren, hakken en slopen van vloeren en muren. Het gebouw is van 1969 met veel beton en zware stenen tussenmuren. Al het puin moest ook nog eens met een kraan via het balkon op de derde étage worden afgevoerd. Natuurlijk snap ik dat het niet kan zonder overlast. Toch vind ik het zo vervelend dat ik er zelf stress van heb. Rationeel denken lukt mij helaas nauwelijks in dit soort situaties.

Mijn lief en ik zijn vele malen verhuisd, maar dit keer is het anders. Ik heb alle tijd om mij extra druk te maken. Er is geen baan die veel aandacht en energie opeist. Ik bedenk mij dat ik in mijn werkzame leven redelijk gemakkelijk met verschillende stevige klussen tegelijk bezig kon zijn. Altijd heb ik geweten dat je je niet druk moet maken over zaken waar je weinig of geen invloed op kan uitoefenen. Als fulltimepensionado moet ik echter veel moeite doen om die ervaringen te gebruiken.

De coronatijd waarin we zitten speelt een extra rol. Ik kan maar beperkt afleiding zoeken en energie bijtanken in mijn sociale netwerk, bij mijn kinderen en vrienden. Even een ander sfeertje opdoen op een terrasje met een lekker wijntje kan ook (nog) niet. Toch mag ik niet klagen en somberen, integendeel. Mijn inkomen valt niet weg, ik hoef niet bang te zijn voor mijn baan, ik ben gezond en mijn kinderen en andere directe naasten gaat het goed. Een voordeel is zelfs dat we in deze tijd van grote onzekerheid een mooie afleiding hebben met deze verhuisklus. De coronatijd zal voorlopig nog ons dagelijkse leven bepalen. Het nieuwe appartement is dan een mooi en concreet vooruitzicht.

Volgens planning gaan we eind juni verhuizen. Voordat alles dan op zijn plaats staat, zijn we een paar weken verder. En dan, als de RIVM richtlijnen het mogelijk maken (en onze portemonnee), willen we nog vakantie houden in eigen land. We gaan natuurlijk een bijdrage leveren aan het opkrikken van onze economie. Onze intentie is om een kleine rondreis te maken langs enkele van de hotels van een zeer goede en dierbare vriend van ons. We beginnen in hotel Post Plaza in Leeuwarden, dan naar Grand Hotel Opduin op Texel en als toetje naar Landgoed Duin & Kruitberg in Santpoort-Noord. Het is hem en al die andere Nederlanders van harte gegund er economisch weer snel bovenop te komen.

Heerlijk vooruitzicht toch?….

Vanaf het moment dat ik op mijn zevenenzestigste besluit om te stoppen met betaald werken, neem ik mijzelf voor volop in het leven te blijven staan. Om dat een actiegerichte naam te geven binnen de maatschappelijke context noem ik mijzelf fulltime pensionado. Ik ga door met mijn carrière in deze derde levensfase en dat houdt in een zo prettig en goed mogelijke invulling van mijn dagelijks leven bewerkstelligen. Het is een uitdaging, die ik na mijn beroepsmatige carrière als gerontoloog een extra dimensie kan geven. Mijn ervaringen als fulltime pensionado deel ik daarom via het schrijven van een blog met mijn omgeving.

Ouder worden in deze eeuw is voor ons mensen een totaal nieuwe ervaring. In Nederland zijn er bijna drie miljoen 65 plussers. Over het algemeen is de gedachte nog steeds dat de levensfase van ouder worden vooral in het teken staat van zorg en ondersteuning, afhankelijkheid en behoeftig zijn. En als er positieve ideeën over zijn gaat het om droombeelden als het Zwitserlevengevoel en gelukkig niet meer hoeven te werken. Het zijn connotaties die zich ergens afzetten tegen eerdere levensfasen, waarin je wellicht rijker, zinvoller of gelukkiger kan zijn. Dat is natuurlijk onzin. Ieder individu probeert gedurende zijn gehele leven het beste eruit te halen en gelukkig te zijn. Net zo goed gaat dat zoeken naar geluk gepaard met tegenslagen, ongeluk en verdriet. Er zijn hoogtepunten en dieptepunten, dat is het leven, zeggen we dan.  

In dat zoeken naar een goed bestaan hebben mensen elkaar nodig en daarvoor richten we met elkaar een samenleving in. Ieder individu – jong, oud, arm, rijk, Nederlander, Medelander – heeft baat bij een samenleving die kansen en uitdagingen biedt. Voor onze eerste en tweede levensfase van opgroeien tot en met werkende volwassene hebben we over het algemeen een goede kansrijke samenleving ingericht. Minder goed en kansrijk zijn we ingericht voor de derde levensfase, uitgezonderd de AOW en het eventuele pensioen. Gestuurd vanuit overheden, vakbonden en zorginstanties wordt over ouderen voornamelijk gesproken in termen van vergrijzing en verminderende kwaliteit van leven. Het resultaat is dat deze derde levensfase in onze maatschappij in hoofdzaak wordt gezien als minder kwalitatief wat het leven betreft. Voor mij als individu en als gerontoloog geldt echter dat alle levensfasen hun eigen specifieke dynamiek, kwaliteit en smaak hebben. Zoiets als een driegangenmenu met voorgerecht, hoofdgerecht en dessert. 

De beeldvorming over ouderen en oud worden dient drastisch te veranderen. De snel groeiende groep vitale ouderen heeft extra aandacht en support nodig. We beseffen met elkaar nog onvoldoende dat er heel veel menselijk kapitaal in de meest brede zin van het woord aanwezig is bij de 65 plussers. Iedereen wil ‘er toe doen’. De ouderen zelf en de samenleving als geheel kan daar alleen maar beter van worden.

Het is de hoogste tijd dat vitale en actieve ouderen (en bijna ouderen) zich laten horen en zien en zo zich rechtstreeks gaan mengen in het publieke debat. De tijd is er rijp voor. Er zijn recent al goede landelijke initiatieven opgestart, zoals Afterworknet ‘een netwerk met perspectief na werk’: http://www.afterworknet.nl. Ook is onlangs opgericht GreyWorks ‘als beeldvorming er toe doet, met extra aandacht voor de explosief groeiende groep actieve en fitte ouderen’: http://www.greyworks.eu. 

Enkele blogs terug schreef ik over de Samenwerkingsagenda Rotterdam Ouder en Wijzer. Daar ligt voor mij een mooie uitdaging als het gaat om beeldvorming. Ik wil graag met een groepje jonge en oudere Rotterdammers uit mijn eigen netwerk eens stevig brainstormen over twee pijlers uit die Samenwerkingsagenda, namelijk vitaal ouder worden en ‘er toe doen’ als we ouder zijn. Wellicht kunnen we de resultaten samen met GreyWorks in beelden vatten en vervolgens aan onze stad tonen met de slogan ‘Rotterdam. Senior Connection makes it happen!’ 

Soms kan ik me niet voorstellen dat ik al 71 jaar op deze aardkloot rondloop. Terugkijkend vliegt de tijd voorbij. Zo mijmerend over het verleden en het heden voelt het alsof ik in grote zeven-mijl-stappen door mijn leven ga.

Zo weet ik nog dat ik als vierjarige met mijn vader mee mocht in de trolleybus naar de stad. Hij  ontmoette dan in een cafeetje in de Jansstraat in Arnhem mensen, die hij kende uit de oorlog. Zij rookten sigaren, sigaretten en pijp. De buschauffeur op de heen- en de terugweg mocht ik standaard twee sigaretten namens mijn vader geven. Mijn moeder rookte ook. Op mijn vijftiende lurkte ik aan een pijp en even later ging ik aan de sigaret, want ‘goed’ voorbeeld doet volgen. Gelukkig is het mij gelukt zo rond mijn dertigste ermee te stoppen. Deze week lees ik voor de zoveelste keer wat een verschrikkelijke ellende roken oplevert.

Herinneringen kunnen ook opkomen door reuk. Soms ruik ik het klaslokaal en de boeken op mijn lagere school, een katholieke jongensschool van de fraters van Utrecht. Vanaf mijn vroegste jeugd hoorde ik over seksueel misbruik, ook in de katholieke kerk. Mijn vader en moeder waarschuwde ons als kind al op een vrij nuchtere toon daarvoor. Ik denk niet dat ik het toen helemaal begreep. Deze week lees ik dat een groot onderzoek naar seksueel misbruik in de Nederlandse katholieke kerk wordt afgerond en beëindigd. Voortschrijdend inzicht zou je denken, kan dit soort problemen grotendeels voorkomen. Maar niets is minder waar. Anno 2017 is op het vlak van ongewenste intimiteiten wereldwijd de MeToo discussie in volle gang. Hoe bizar ook, het stopt niet.

En wat te denken van goede doelen. Het Glazen Huis weet de laatste jaren tijdens de kerst heel Nederland te verleiden bij te dragen aan een goed doel. Mijn eerste goede doel ervaringen tijdens de lagere school was het sparen van melkfles doppen van een soort zilverpapier voor de arme ‘zwartjes’ in Afrika. Moet je nagaan! Naastenliefde is een belangrijk goed. Samen stilstaan bij grote noden in de wereld ook. Maar lossen dit soort acties structureel iets op? Armoede, oorlogsgeweld, natuurgeweld brengen grote vluchtelingenstromen op gang hebben we de laatste jaren van dichtbij meegemaakt. Wij noemen die wanhopig zoekende mensen dan oorlogsvluchtelingen of economische vluchtelingen. Het vluchtelingenbeleid in ons land verhardt. Gaat het om economische vluchtelingen, die wanhopig op een bootje stappen en vervolgens verdrinken in de Middellandse zee, dan zeggen velen dat het aan henzelf te wijten is. En hoe moeizaam gaan we in ons land om met het kinderpardon? Maar liefst 92% van de aanvragen wordt afgewezen.

Dit jaar gaat Serious Request geld ophalen om ouders en kinderen te herenigen die elkaar door ramp of conflict kwijt geraakt zijn. Absoluut een goed doel, dat besef ik met heel mijn hart, lijf en leden. Hoeveel heb ik niet te danken aan het feit dat ik opgegroeid ben in Nederland in een gezin met een vader, moeder, broer en zussen. In een land dat na de 2e W.O. langzamerhand meer en meer welvaart heeft mogen bereiken. Ik leef al eenenzeventig jaar in een van de gelukkigste landen op de wereld. ‘Adel verplicht’ zou ik zeggen, dus het is fantastisch dat betrokken programmamakers van 3FM zich inzetten voor goede doelen en dat zij ons weer eens met de neus op de feiten drukken.

Tegelijk zouden we moeten beseffen dat veel van deze goede doelenacties structureel opgelost kunnen worden door de politiek. Pak daarom het kinderpardon mee in deze actie gericht op ouders en kinderen. Geef een signaal aan de Nederlandse politiek: ‘Laat niet 1300 kinderen in de kou staan.’ En laat al die gulle gevers beseffen hoeveel macht zij hebben in een democratisch landje om politici te kiezen die bruggen willen bouwen in plaats van hoge muren.

Ik wens jullie allen fijne Kerstdagen en een gelukkig en gezond 2018.