Wat mij opvalt, is dat ik sneller dan vroeger in mijn hoofd ‘beren op de weg’ zie opdoemen en daar baal ik soms stevig van! Zo vind ik vliegen bijvoorbeeld, los van het milieuvraagstuk, nooit een prettige ervaring. Maar sinds onze kinderen met de kleinkinderen op vakantie gaan met het vliegtuig, maak ik mij overdreven zorgen over de veiligheid van vliegen. Of zoiets als het fietsenrek voor achterop de auto. Ik gebruik het eigenlijk liever niet omdat er wel eens iets mis is gegaan met de verlichting. Ik heb er naar laten kijken. Er is niks aan de hand, maar toch overweeg ik nu om dat ding niet meer te gebruiken.

In onze Huiskamer van de wijk op de woensdagmorgen komt nog wel eens ter sprake dat ouderen ’s avonds niet meer de deur uitgaan, omdat ze denken dat het niet veilig is. Ook met de metro reizen roept angst op. Het gevolg is dat het leven zich meer binnenshuis gaat afspelen, waar vervolgens de televisie een belangrijke rol gaat spelen met ’s avonds al die praatprogramma’s die veelal gaan over de dagelijkse ellende in de wereld. De beren op de weg van het dagelijkse leven worden dan nog eens groter, terwijl je nota bene aan al die ellende zelf niets kan doen, in tegenstelling tot je eigen beren.

Tijdens onze vakantie afgelopen weken in Spanje (Baskenland en Asturië) valt ons op dat je overal op straat oudere mensen ziet lopen van ’s morgens vroeg tot ’s avonds laat. Zij doen wat boodschappen en drinken gezellig een kopje koffie met elkaar, of tijdens de lunch een glaasje witte wijn. Regelmatig wordt een slecht lopende oudere ondersteund door een jongere begeleidster. Het zal ongetwijfeld te maken hebben met het warme klimaat waardoor mensen hun sociale leven veel meer buitenshuis hebben. Deze sfeer op straat voelt erg prettig en dan vraag je je af waarom in ons land in de grote steden dit niet het straatbeeld kan zijn en dan vooral in de lente en zomer.

Om dat te bereiken zal de Gemeente met name op wijkniveau met specifiek beleid jong en oud moeten uitdagen elkaar op straat te ontmoeten. Subsidieer mobiele winkeltjes, die op bepaalde dagen in de week ergens even een standplaats hebben om hun waren te verkopen: een kaaskraampje op donderdagmiddag vanaf 16.00 uur en een viskraampje op vrijdagmiddag 17.00 uur. Zorg voor ‘hangplekken met bankjes’ waar jong en oud gebruik van kunnen maken. Leg naast een sportveldje een jeu de boules baan. Zorg ervoor dat de trottoirs goed begaanbaar zijn, vrij van fietsen en scooters. Ouderenorganisaties die allerlei wijkactiviteiten organiseren, kunnen deze niet alleen overdag plannen, maar juist aan het eind van de middag en begin van de avond en dan met een hapje eten erbij.

Natuurlijk is de oudere zelf het eerst aan zet. Kijk kritisch naar je eigen ‘beren’, wees je er bewust van. (H)erken ze en tackel deze zó, dat je tevreden kunt zijn met je besluit. Besef dat de achteruitgang toeneemt en dit een permanent proces is.

En het helpt enorm daarin de juiste keuzes te maken als je er met anderen over kan praten, die je al wachtend in de rij voor het viskraampje in je wijk ontmoet….

De jaarlijkse Second Home beurs in Utrecht heeft veel aantrekkingskracht op oudere Nederlanders, die hopen op een Zwitserleven in bijvoorbeeld Spanje: altijd mooi weer, lekker eten, lage kosten levensonderhoud; je hoeft niets te doen; weinig zorgen; altijd een vakantiegevoel. Zij hebben de wens hun laatste levensfase tijdelijk of permanent door te brengen in een warm land. Ook het aantal ouderen dat wil gaan verhuizen in eigen land neemt de laatste jaren toe. Zij ruilen dan hun eengezinswoning in voor een appartement of zoeken een plekje in een ‘krasse knarren hofje’ of iets soortgelijks.

In de levensfase waarin onontkoombare achteruitgang plaatsvindt en waarin tegelijkertijd het sociale netwerk steeds kleiner wordt, is levensloopbestendig wonen een essentiële basisbehoefte. Het is meer dan alleen het huis. Wil je maximale kwaliteit van dagelijks leven hebben, hoort daar de juiste omgeving en het daarbij behorende sociale netwerk helemaal bij.

Verhuizen is altijd een grote stap, waar je zeker op oudere leeftijd extra goed over zou moeten nadenken. Woon je nu in een woning die levensloopbestendig is of daarvoor aangepast kan worden én voel je je helemaal ’thuis’ op je huidige plek dan is verhuizen waarschijnlijk niet aan de orde. Wil je de stap van verhuizen zetten is het verstandig jezelf allerlei vragen te stellen. Ben je een type die snel ergens anders kan aarden? Kun je op de nieuwe plek blijven wonen als je zorgbehoevend wordt? Besef je dat je bij verhuizen naar het buitenland dierbare ‘achterblijvers’ lange tijd achter elkaar moet missen? Kun je makkelijk nieuwe contacten leggen? Zijn er goede algemene voorzieningen in de buurt van je nieuwe woonplek? Realiseer je, dat je mobiliteit minder kan worden en dat je steeds meer huis- en plaatsgebonden bent?

Met die gedachte over levensloopbestendig wonen zijn mijn lief en ik zes jaar geleden verhuisd van een eengezinswoning met drie verdiepingen naar een appartement. We willen niet te lang wachten gezien mijn leeftijd. Ons huis vraagt blijvend veel onderhoud en aanpassingen, hetgeen hoge kosten met zich meebrengt en veel onnodige stress veroorzaakt. We zoeken eerst naar een appartement in het centrum van Rotterdam. Dat we in Rotterdam willen blijven is voor ons een uitgemaakte zaak. Onze kinderen en kleinkinderen wonen er en we houden van het stadse leven. Na een aantal bezichtigingen zeggen we tegen elkaar: ‘Waarom kijken we eigenlijk niet in ons eigen buurtje? We wonen vlakbij het centrum, allerlei voorzieningen zijn redelijk dichtbij en we zijn al vijftien jaar betrokken bij het wel en wee in onze buurt.’

Al gauw vinden we ruim tweehonderd meter van ons oude huis een mooi appartement. Het uitzicht op de Maas blijven we houden. In het begin valt ons op dat je weinig contact hebt met al je directe buren naast, boven en onder je. Maar mijn lief en ik stellen ons meteen actief op in onze nieuwe woonomgeving en helpen al snel met allerlei gemeenschappelijke kleine en grotere klusjes, zoals plantenbakken buiten water geven, meedenken met herinrichtings- en verbouwingsplannen van ons complex en organiseren van een bewonersborrel. Zo leren we al snel andere bewoners beter kennen en ontstaan er nieuwe contacten.

We zijn ontzettend blij dat we deze levensloopbestendige verhuisstap gemaakt hebben!

Het jaar 2026 wordt voor mij een bijzonder jaar, omdat ik dan de leeftijd hoop te bereiken van tachtig jaar. Gelukkig ben ik niet de enige oudere. Op dit moment zijn er bijna vier miljoen, waarvan één miljoen tussen de tachtig en honderd jaar en drie miljoen tussen de vijfenzestig en tachtig jaar. Het aantal honderdplussers is maar liefst tweeëneenhalf duizend. Al deze ouderen verschillen in fysiek en mentaal opzicht gigantisch van elkaar.

Het rare is dat ik mijzelf absoluut niet tachtig jaar oud voel en zo zie ik er ook niet uit. Nu is dat ‘er niet zo uitzien’ leuk meegenomen, maar het gaat erom dat je qua fysieke en mentale gesteldheid nog hoog in de bandbreedte zit van ontwikkeling en groei ten opzichte van je biologische leeftijd. Die groei en ontwikkeling neemt langzaam af en dat zal sneller gaan met het stijgen der jaren. Gemiddeld na vijfenzeventig jaar neemt de kans toe dat je sneller fysiek en psychisch achteruitgaat. Met mijn tachtig jaar in het verschiet is dat perspectief niet erg prettig.

Wij zijn in de geschiedenis van de mensheid de eerste groep ouderen die een lange fase van oud worden meemaken. Mij valt op dat die lange levensfase onderverdeeld kan worden in twee of zelfs drie subfases. De eerste twaalf jaar vanaf mijn pensioen in 2014 zijn goed verlopen. Je merkt wel dat je fysiek achteruit gaat en dat je mentaal eerder in de stressmodus geraakt, maar eigenlijk valt het ouder worden nog heel erg mee. Ik heb nog volop de eigen regie over mijn dagelijks leven, van opstaan tot naar bed gaan, hoewel alles wel in een lager tempo gaat. Voor mijn gevoel komt echter langzamerhand de tweede subfase van ouder worden eraan. Statistisch gezien nemen dan de risicofactoren op allerlei mankementen en gebreken sterk toe. Breek ik met vallen mijn heup, dan kan er tegelijk een stoornis in mijn gedrag en denken ontstaan, een delier. De derde subfase van ouder worden gaat in als je structureel een kwetsbare oudere bent, die veel ondersteuning in het dagelijkse leven nodig heeft.

Maar mij nu al druk maken om iets wat nog moet komen, wil ik eigenlijk niet. Liever kijk ik naar welke mogelijkheden ik heb om enige invloed uit te oefenen op mijn dagelijks welzijn de komende jaren. Centraal staat daarin een goede leefstijl: gezond blijven eten, niet teveel alcohol drinken en veel blijven bewegen. Vooral blijven bewegen vind ik een lastige opgave, daar zit niet mijn sterkste kant. Toch dwing ik mijzelf daartoe. Sinds enkele weken loop ik elke maandagmorgen met een groepje een rondje Kralingse Plas van zo’n vijf kilometer en dat voelt erg goed. Waar ik erg kien op ben en wil blijven, is nieuwsgierig zijn, inspiratie en uitdagingen zoeken. Bezig zijn met mijn grijze hersencellen. Komende maanden ga ik weer een cursus filosofie volgen bij de politiek filosoof Remko van Broekhoven: Hannah Arendt en de Banaliteit van het Kwaad. Ik verheug mij daar erg op.

Zelfs heb ik mij voorgenomen om iets te doen dat volledig buiten mijn comfortzone ligt. Onlangs is mij gevraagd mee te komen zingen in een muziekgroepje, vijf mannen en twee accordeonisten die voor hun plezier allemaal Rotterdamse liedjes zingen en af en toe optreden in regionale zorginstellingen. Zij noemen zich Rotterdams Tuig. Ik heb in eerste instantie ja gezegd en ben razend benieuwd hoe ik dat ga ervaren.

Alles bij elkaar ga ik dit nieuwe jaar vol levenslust op weg naar de tachtig!