Afgelopen zaterdag loop ik op de markt in Rotterdam en hoor ineens iemand zeggen: ‘Je moet je stem laten horen anders wordt er zo over je heen gelopen!’ Dan zie ik een groepje mensen staan, waaronder Henk Krol de fractievoorzitter van de 50 Plus partij. Hij staat lekker ontspannen te smullen van een patatje mét bij Bram Ladage. Eigenlijk verbaast het mij niet hem te zien. Het is al jaren een trend dat landelijke lijsttrekkers uit de Tweede Kamer het land in gaan om stemmen te werven voor de Provinciale Statenverkiezingen, de Waterschappen en de Gemeenten. Zelfs worden er tijdens deze verkiezingen TV debatten gehouden met fractievoorzitters uit de Tweede Kamer. Natuurlijk begrijp ik dat er een relatie is tussen deze bestuurslagen, maar de eigen specifieke taken en verantwoordelijkheden van onze Provincies en de Waterschappen komen zo nauwelijks aan bod. Dit gedrag van de landelijke politiek holt naar mijn idee ons democratische politieke bestel uit. 

Wat mij tevens stoort zijn politieke partijen, zoals 50 Plus die zich specifiek richten op bijvoorbeeld ouderen. Natuurlijk legt een politieke partij accenten, maar het moet niet in de sfeer zijn van ‘ikke, ikke, ikke’….waardoor in de meeste situaties ‘de ander kan stikken’. Dit werkt sociale segregatie in de hand en daar zou niemand op moeten zitten te wachten. Onze geïndividualiseerde samenleving heeft juist baat bij meer samenwerking en samenhang tussen generaties. Ieders individuele levensloop is een trektocht door het leven beginnend bij de geboorte tot aan de dood. Of we willen of niet, we zijn als homo sapiens sociale wezens. Onze individuele trektocht doen we in een konvooi van mensen, dichtbij ons en verder af. In deze tijd van enorme versnelling op allerlei gebieden van het leven hebben in ieders levensfase jong, middelbaar en oud elkaar hard nodig: jongeren opgroeiend met ICT, KI en sociale media, die nog vol frisse energie en idealen leven; middelbaren hard werkend, carrière makend, die aanvankelijk denken de wereld aan te kunnen om vervolgens op zoek te gaan naar de zinvolheid van het bestaan; en dan ouderen zoekend naar zinvolle invulling van het dagelijkse bestaan, die reflecteren op het verleden om van daaruit kracht te vinden om deze derde levensfase inspirerend te leven. 

In alle gremia van onze samenleving is het niet alleen wenselijk, maar zelfs noodzakelijk dat alle generaties meedenken en – doen en zich uiteindelijk voor elkaar verantwoordelijk weten. Dat heet sociale cohesie. Ook ons democratische politieke bestel past daarin en dat moeten we koesteren. We kunnen op alle niveaus onze democratie positief beïnvloeden, zodanig dat er randvoorwaarden gecreëerd worden, die ons helpen tijdens de trektocht van het leven. Daarom ga ik mijn hele leven al stemmen, ook nu weer  op 20 maart voor de Provinciale Staten en de Waterschappen, vol overtuiging zelfs. Ik weet wat ik belangrijk vind voor het (leef)klimaat in mijn directe omgeving in zijn algemeenheid, maar ook specifiek. Mijn huis bijvoorbeeld staat benedendijks aan de Maasboulevard, een zeer drukke verkeersader in Rotterdam. Verbetering luchtkwaliteit waaronder verminderen van fijnstof en een goed onderhouden dijk langs de Nieuwe Maas zijn voor mij en veel van mijn buren, belangrijke onderwerpen waar zowel de Provincie als het Waterschap politiek en bestuurlijk verantwoordelijk voor zijn. We proberen er zelf ook wat aan te verbeteren met kleinschalige wijkprojecten. Een ander voorbeeld is de regionale bereikbaarheid. De laatste jaren neemt de filevorming rond Rotterdam enorm toe. Veel van mijn vrienden wonen in Vlaardingen. Ik wil graag mijn auto zo weinig mogelijk gebruiken en daarom is goed openbaar vervoer in de regio belangrijker dan meer asfalt. 

Naar TV debatten met landelijke lijsttrekkers kijk ik niet, dat levert geen directe informatie op. Ik probeer daarom via internet en de Kieswijzer zicht te krijgen op de politieke programma’s van de Provinciale Staten en de Waterschappen. 

In Rotterdam zal rond 2035 ruim één vijfde van de bevolking 65 plus zijn, zo lees ik in de Samenwerkingsagenda Rotterdam ‘Ouder en Wijzer’, een beleidsnotitie van december 2018. Een groeiend aantal mensen blijft langer gezond en vitaal en zal dus op de een of andere manier actief betrokken willen zijn bij de stad. De grootste stijging vindt plaats onder de 75 plussers, die grotere kans op gezondheidsproblemen hebben. Rotterdam wil goed voorbereid zijn op deze veranderende bevolkingssamenstelling en daarom (citaat): ‘Samen met ouderen aan de slag gaan op vier pijlers: Vitaal, Er toe doen, Wonen en Woonomgeving, Zorg en Ondersteuning.’

Onlangs ben ik als lid van het Afterworknet samen met anderen uitgenodigd om met wethouder Sven de Langen te praten over deze nota. Vanuit de Afterworknetvisie wordt aandacht gevraagd voor het feit dat er steeds meer ouderen zijn die graag onder bepaalde voorwaarden door willen werken na het pensioen.

In zijn algemeenheid wil, naar mijn idee, ieder mens dus ook de oudere, er toe (blijven) doen en actief deel uitmaken van de samenleving. In de derde levensfase kan de oudere helemaal zelf kiezen hoe, wat, wanneer, hoe lang je iets doet. Daarvoor is een kansrijke omgeving, die meer mogelijkheden biedt dan bijvoorbeeld vrijwilligerswerk of mantelzorg noodzakelijk. Het wordt dan ook tijd voor een goede, eigentijdse support en ondersteuning op dit punt vanuit de samenleving.

Een van de aanwezigen van de FNV haakt hierop in met het noemen van de term Gilde. Tijdens de Middeleeuwen en nog lang daarna wordt in een Gilde vakkennis en ervaring uitgewisseld via de route leerling-gezel-meester. De meester is na een langlopend proces en het maken van een meesterproef uiteindelijk de hoogste vakman in rang. Maar die tijd is anno 2019 voorbij. Kort door de bocht gezegd: ‘De oudere in het bedrijf kan het niet meer bijbenen’, aldus deze spreker.

We zien inderdaad op heel veel plekken expliciete vakkennis snel verouderen en ingeruild worden voor weer nieuwe kennis of zelfs robotisering of kunstmatige intelligentie. De cyclus leerling-gezel-meester gebaseerd op de typische vakkennis binnen een bedrijf heeft een veel snellere doorlooptijd dan voorheen. Er zullen tegenwoordig in organisaties en bedrijven veel ‘jonge’ meesters zijn in de termen van de Gilde. Echter, er bestaat meer dan alleen vakkennis waarop je competenties ontwikkelt. Uit onderzoek (Baltes) weten we dat de mens ook competenties ontwikkelt door ervaringskennis of tacit knowlegde. Gedurende de tweede levenshelft gaan mensen meer en meer handelen op basis van hun ervaringskennis. Anders gezegd: de ‘oude’meester heeft geleerd in en van het leven door te doen, heeft zichzelf daardoor beter leren kennen en is er wijzer van geworden door deze competenties te blijven ontwikkelen.

Elk bedrijf/organisatie, maar ook de samenleving heeft groot belang bij een goede mix en samenhang/werking tussen generaties oftewel tussen ‘jonge’ meesters en ‘oude’ meesters. De ‘oude’ meester met goed ontwikkelde ervaringskennis heeft aandacht voor zelfreflectie, voor de eigen en andermans verantwoordelijkheden, voor het erkennen van het principe ‘van fouten kun je leren’ en is in staat complexe relaties beter te doorzien en te begrijpen.

Kijkend door deze intergenerationele bril van de Gilde zie ik in onze Rotterdamse samenleving mooie kansen voor die groeiende groep ‘oude’ meesters. We moeten daarvoor wel de ouderenwereld met al haar belangenbehartigers uit hun comfortzone halen en flink opschudden. Anders geformuleerd: we zouden niet alleen, zoals wethouder Sven de Langen (33 jaar jong!) zegt ‘ ouderen op het schild moeten heffen van Ouder en Wijzer’, maar tegelijk de jongere generaties.

Ik pleit voor een Rotterdamse start-up waarin ‘jonge meesters’ en ‘oude meesters’ gezamenlijk onder het motto ‘niet lullen maar poetsen’  aan de gang gaan met de vier pijlers: Vitaal, Er toe Doen, Wonen en Woonomgeving, Zorg en Ondersteuning. Zo zorgen we er samen voor dat onze prachtige, dynamische stad sociaal, maatschappelijke en economisch maximaal aantrekkelijk blijft voor al haar inwoners.