Kerst 20.20

Vanuit ons appartement op de derde verdieping kijken we één verdieping lager op een plat dak. Daaronder zijn studio’s voor studenten. Dit dak is afgelopen weken helemaal vernieuwd met als toetje een volledig groen dak. Het is bijzonder om te ervaren dat dit groene dak een prettig gevoel teweegbrengt. Juist in een stadse, stenen omgeving is het effect van dat groene gevoel extra groot.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is img-20201210-wa0001.jpeg

Ik merk bij het ouder worden, dat ik steeds meer aandacht en respect krijg voor mijn directe leefomgeving en dan speciaal de groene uitstraling daarvan. Zo geniet ik van ons volkstuintje, de vogels die daar vliegen, de bloemen en planten die het hele jaar door groeien en bloeien. Het klinkt clichématig maar zo is het nu eenmaal. Natuurlijk hebben we in de woonkamer een met ballen en lichtjes versierde groene kerstboom staan. Onder de boom staat een groepje kerstfiguren inclusief Maria, Jozef, het kerstkindje, enkele schaapjes en de os. De beeldjes zijn leuk speelgoed voor onze kleindochter. Op ons balkon hebben we een kunstkerstboom met lichtjes neergezet. Zo zijn we helemaal in de sfeer van kerst 20.20.

Kerst roept dit coronajaar meer sentiment op dan andere jaren. Zoals veel andere Nederlanders hebben we de kerstmaaltijden met kinderen en familie verspreid over vier dagen. We houden ons strikt aan de maatregelen van maximaal drie personen als gasten. Dat betekent dat we onze kinderen en kleinkinderen dit jaar niet samen tegelijk zien. Erg jammer, maar het zou extra tragisch zijn als er een heftige opleving van besmettingen plaatsvindt na Kerst en Oud en Nieuw. We zijn nu bijna zover dat we gevaccineerd gaan worden. Kerstavond is helemaal anders dan anders. Altijd gaan we kerstavond naar de nachtmis in de katholieke kerk. Het is een traditie geworden, die mijn lief en ik al 46 jaar koesteren. Vooral het naar huis lopen uit de kerk in de stille nacht is een heerlijk moment. Eenmaal thuis eten we een sneetje krentenbrood met roomboter en drinken als slaapmutsje een cognacje. Kerst 20.20 zal anders zijn en dat geldt ook voor Oud en Nieuw.

De coronacrisis zal ons dagelijks leventje tijdens deze jaarwisselingsperiode niet gemakkelijk maken. We worden geacht zoveel mogelijk thuis te blijven en weinig mensen te ontmoeten. Er is (buiten de TV) weinig afleiding. Ik hoop dat er dit jaar veel bezinningsmomenten zijn, waarbij nagedacht wordt over de toekomst na corona. Duidelijk is dat we met 7,8 miljard mensen op deze aarde leven en dat het beslag dat de mensheid daarop legt enorm is. Ik hoop dat iedereen – mede door de snelle verspreiding van het coronavirus – goed doordrongen is van het belang van SAMEN en VERBONDENHEID. Ieder individu is een microscopisch kleine schakel in de mensheid, maar corona laat zien dat veel schakels een groter geheel kunnen vormen, ten positieve en ten negatieve. Mijn grote trefwoorden 20.20 zijn o.a.: klimaat, milieu, gezondheid, migratie, menselijkheid en democratie. Op kleine en soms individuele schaal wil ik mee blijven denken en doen in de hoop dat mijn kinderen en kleinkinderen en alle mensen een goede toekomst hebben en houden.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is img-20190612-wa0000.jpg

Mijn toekomstperspectief wordt steeds korter. Dat gevoel is bij mij sterker geworden na mijn zeventigste verjaardag. Mijn levensdoelen probeer ik daarom vooral te zoeken en vinden in het hier en nu. Het groene dak is zo’n voorbeeld dat mij inspireert. Hoe meer groen in onze wijk hoe prettiger het is. Samen met andere wijkbewoners zijn mijn lief en ik actief in ons wijkje Struisenburg in Rotterdam: meer groen, huiskamer ontmoetingen en we prikken wekelijks vuil van de straten. Met familie, vrienden en vele anderen onderhouden we warme, sociale contacten. Overal zoeken wij naar SAMEN EN VERBONDENHEID en vormen zo een grotere schakel.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is img_20191219_173810-1.jpg

In dat perspectief staat ook het schrijven van dit blog, al vanaf 2014. Ik dank alle trouwe lezers en spreek de wens uit dat we samen in verbondenheid op weg gaan naar een gezond en gelukkig 2021.

Kerstgesprekken 2020

Eerlijk gezegd word ik de laatste week behoorlijk kriegel van al dat gezeur over Kerst in coronatijd. Hoeveel mensen mag je uitnodigen thuis? Gaan de restaurants open of niet? Journaals openen er mee, praatprogramma’s kletsen er eindeloos over met ‘deskundigen’ en tussendoor horen we hoe dé Nederlander er over denkt. Ondertussen blijven de besmettingsgraden hoog.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is oip-8.jpg

Tegelijkertijd ga ik zelf meer twijfelen over wat nu wel een goede maatregel is. Het lijkt er op dat hoe meer je weet, hoe groter de verwarring wordt. Het lijkt ook wel: hoe groter de verwarring, hoe meer risico je gaat nemen. We zijn in Nederland in de fase van het risico-nemen gekomen. Nu veel opties om samen te komen worden verboden, gaan we op zoek naar plekken waar je wel mag zijn. En als het op die plekken te druk wordt, gaat niemand weg. Iedereen heeft een reden voor zichzelf bedacht om daar toch te zijn. De Black Friday drukte in Rotterdam laat zien dat veel mensen zich nauwelijks nog zorgen maken. Hetzelfde mechanisme speelt zich af in supermarkten, tuincentra en bouwmarkten.

Dit zo overwegend zal het mij niet verbazen als we de komende Kerst en Oud en Nieuw ook in de thuissituatie meer afwijkingen gaan zien van de door het OMT vastgestelde aantallen. Altijd is er een excuus voor een of twee of vier personen meer: ‘Ik ben net nog negatief getest, dus geen gevaar voor mijn omgeving’ of ‘In januari komt het vaccin al op de markt’.

Tot nu toe ben ik zelf redelijk volgzaam wat betreft de maatregelen, hoewel het mij steeds meer moeite kost. Ik stoor mij aan het gedrag van mensen, die het niet zo nauw nemen. Ik wil niet roomser dan de paus zijn, maar natuurlijk speelt mee dat ik tot de risicogroep behoor.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is 20201104_173843.jpg

Waar ik de laatste weken in deze donkere dagen moeite mee heb, is positief blijven denken en doen. Er is dit jaar heel veel op zijn kop komen te staan. Overal op de wereld zijn mensen zwaar de dupe van deze crisis. Onze toekomst lijkt meer dan anders in nevelen gehuld. Kerst en Oud en Nieuw zijn traditioneel de momenten om te reflecteren, te bezinnen en te socialiseren. Ik heb dit coronajaar meer dan anders de behoefte aan deze zingevende bezigheden. En dan gaat het niet alleen om mijn persoonlijke leventje, maar zeker de grote wereld om mij heen.

Mijn lief en ik kunnen dit jaar gewoon Kerst en Oud en Nieuw vieren, zij het met enige restricties. Er is dus persoonlijk niet zoveel aan de hand. Dat is goed om te beseffen. Anders is het voor al die mensen die in financiële nood verkeren door de coronacrisis, werkeloos zijn of dreigen te worden. En wat te denken van de meer dan miljoen mensen, die in ons land in armoede leven (CBS 2019).

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is 20201201_172453.jpg

Nog heftiger is het op plekken in de wereld als bijvoorbeeld Eritrea. Afgelopen maandag lees ik in Trouw het schrijnende verhaal van de vluchteling Gebrehiwot Gidey. Deze zestig jarige man zit sinds vorige week met zijn gezin in hetzelfde vluchtelingenkamp in Soedan, waar hij dertig jaar geleden!!! samen met zijn vader negen jaar!!! heeft gewoond. Hij staat op de foto bij een grote boom die zijn vader drie decennia geleden heeft gepland. Hoe bijzonder krachtig is zijn uitspraak: ‘Ik heb alles achtergelaten, maar ik heb ook de erfenis van mijn vader gevonden’….

Kijkend naar ons leven prijzen mijn lief en ik ons ongelooflijk gelukkig. We gaan Kerst vieren met kleine groepjes dierbaren, verspreid over drie dagen. Tijdens de kerstmaaltijden zal er zeker gepraat worden over de crisis van dit moment, hoe we daar mee omgaan en hoe de toekomst er uit zal zien. Hopelijk helpen deze kerstgesprekken ons om – ondanks alles – toch positief in het leven te blijven staan.

Een warm bad van sociale contacten

Voor mijn gevoel kom ik nu, na zes jaar pensioen, weer in een nieuw stadium van de derde levensfase.

Zoals veel pensionado’s werk ik aanvankelijk nog een beetje free and easy door na 2014. Niet zozeer met betaalde opdrachten, maar meer met initiatieven die ik zelf belangrijk en leuk vind. Dat is een van de fijne dingen van ouder zijn. Zo heb ik in het kader van de Rotterdamse beleidsnota ‘Er toe doen…’ energie gestopt in gesprekken met beleidsmensen over hoe je je kan voorbereiden op een zinvolle derde levensfase. In datzelfde perspectief van ‘Er toe doen…’ heb ik nog een aantal workshops gegeven aan een divisie jonge mensen van Nationale Nederlanden, die actief beleid aan het ontwikkelen zijn op de pensioenmarkt. Minder zakelijk zijn de activiteiten in besturen, die aanvankelijk doorgegaan zijn na mijn pensionering. Zo ben ik nog tot begin 2019 voorzitter geweest van de Pauluskerk Rotterdam.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is img-20190629-wa0006.jpg

Met enige weemoed constateer ik dat de meeste contacten en activiteiten langzamerhand opdrogen. Het is een natuurlijk proces dat zich afspeelt als je met pensioen gaat. Echter, in deze levensfase ben je nog meer dan voorheen op jezelf aangewezen als het gaat om er voor te zorgen dat je sociale netwerk goed op orde is en blijft. Dat je netwerk slinkt is helaas niet anders. De uitdaging is vooral om te investeren in kwaliteit van je (overige) sociale netwerk.

Mijn stelling luidt: een goed individueel, sociaal netwerk is de meest belangrijke bouwsteen voor kwaliteit van leven. Ik noem het levenskunst om je sociale netwerk kwalitatief tot het allerlaatste moment in stand te houden.

Nu dus mijn zakelijke netwerk definitief verdwijnt (en ook dat van mijn lief) verandert deels ons dagelijkse leventje. Het is allemaal niet spectaculair, maar wel essentieel. Gelukkig hebben wij in ons hele leven geïnvesteerd in contacten. Na mijn pensionering zijn warme contacten, bestaande en nieuwe, nog belangrijker geworden. Je hebt er simpelweg meer tijd en aandacht voor.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is d880x320.jpg

Helaas helpt het corona gebeuren niet echt 100% actief te investeren in sociale contacten. We maken ons druk om de gevolgen van corona voor de economie in onze samenleving. Maar wat zullen de gevolgen zijn voor de sociale contacten, die ik metaforisch graag beschrijf als ‘de levensadem van ieder mens’?

De nieuwe invulling van ons sociale leventje zal zich het komend jaar voornamelijk afspelen op en rond drie plekken: ons appartement, het volkstuintje en de stacaravan.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is img_20201010_195108.jpg

Belangrijke stap dit jaar is onze verhuizing naar een appartement in dezelfde wijk in Rotterdam waar wij al vijftien jaar wonen. Onze kinderen, kleinkinderen en vrienden houden we dichtbij ons. Onze contacten met medewijkbewoners en alle activiteiten daarbij kunnen we behouden en zelfs verstevigen. Het oh zo belangrijke familie contact met onze lieve broers, zussen, zwagers en schoonzussen, die allemaal verder weg wonen, verandert niet. We blijven over en weer telefoneren, appen en regelmatig bezoeken we elkaar.

Qua doe activiteit buitenshuis wordt het volkstuintje belangrijker. Dit jaar hebben we hier nog meer van genoten dan anders, misschien wel door de coronamaatregelen. We genieten steeds meer van de heerlijke rust en natuur op dat plekje. Die focus op de kleine wonderen van de natuur dichtbij, is typisch iets dat sterker wordt bij het ouder worden. We hopen daar nog lang van te kunnen genieten.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is img_20201021_135309.jpg

Een nieuwe stap die we gezet hebben, is het kopen van een stacaravan in Friesland. We willen komend jaar regelmatig daar naar toe gaan, zeker bij mooi weer. Niet onbelangrijk is het feit dat mijn broer en schoonzus er al heel lang een stacaravan hebben. Ook enkele vrienden uit onze geboortestad Arnhem hebben daar een vakantieplekje. Het lijkt een warm bad van sociale contacten, waar we zeker naar uitzien.

Het komend jaar met een nieuw leefritme in het vooruitzicht voelt als een heerlijke uitdaging. En wat mijn vakgebied inhoudelijk betreft is het duidelijk dat ik doorga met het schrijven van mijn blog.