Alles in China is groot, groter, grootst. Ooit stonden er langs de Chinese muur van ongeveer 9000 km zo’n 800.000 soldaten. De drie steden die we bezoeken op onze reis barsten uit hun voegen: Beijing heeft 22 miljoen inwoners, Hangzou 10 miljoen en Shanghai 24 miljoen! Het is heet, tussen de 35 en 40 graden met een hoog vochtigheidsgehalte in de lucht. We slenteren hele dagen door deze steden en kijken onze ogen uit. In Beijing wordt iedereen op belangrijke locaties en bij de ingangen van de metro streng gecontroleerd. We staan uren in lange rijen bij de Verboden Stad en later bij het Tiananmenplein oftewel het plein van de Hemels vrede, waar in 1989 tijdens een groot studentenprotest een student pal voor een tank blijft staan.

Het spannende van reizen in China is, dat je niets kan lezen. We zoeken leuke, orginele eet- en drinkgelegenheden en proberen dan met de vertaal-app op onze telefoon iets te bestellen. Dat is iedere keer een belevenis. De (vaak) jonge bediening rent op ons af en nog voordat we zitten staan ze met hun mobieltje klaar om ons te helpen. Ondanks dat ze tegenwoordig Engels leren op school, spreken ze het nauwelijks. In een restaurantje aan het meer in Hangzou komt na afloop een jonge vrouwelijke bediende naar mijn lief toe met een excuus boodschap handgeschreven op een servetje: ‘Respected lady, Hello! Because my English is so poor, cause your order to be affected. I’m so sorry. I give you my dim sum, I hope you are very happy. Welcome to Hang zhou!’ Ik denk niet dat ze het zelf heeft geschreven.

Ons hotelletje in Shanghai ligt vlak bij The Bund, de grote promenade langs de rivier. Hier kijk je je ogen uit. Niet alleen vanwege de gigantisch hoge, spectaculaire gebouwen, inclusief de beroemde televisietoren, aan de overzijde van de rivier, maar ook vanwege de enorme aantallen toeristen. Waarschijnlijk voor veel geld kun je een trouwshoot doen, waarbij de pseudo bruid een prachtige rode jurk met een enorme sleep aan krijgt en de pseudo bruidegom een prachtig zwarte smoking. Tussen al die toeristen door laten zich daar tientallen koppels zeer serieus, in allerlei standjes fotograferen door een beroepsfotograaf. In deze enorme Chinese metropolen lijkt het leven maakbaar. Het is een plaatjeswereld, vol consumptiedrang, technologische hoogstandjes, maar ook met straatvegers en bewakers in elke straat. De enorme omvang en intensiteit van dit alles is fascinerend om te zien en mee te maken. Onze ervaringen in dit China staan in groot contrast met die in Mongolië. Bij de nomaden hebben we een totaal andere intensiteit van leven ervaren: de dagelijkse worsteling met de natuur, de harde werkelijkheid om te overleven en de noodzakelijke saamhorigheid. Een leven zonder enige luxe, uitgezonderd een mobieltje en een zonnepaneeltje.

Het bijzondere van onze vakantie is dat je in drie totaal verschillende landen rondreist. We hebben in Rusland en in Mongolië dicht bij de bevolking zelf vertoefd. Natuurlijk is het beeld dat je krijgt, beperkt. Voor individuele meningsvrijheid in deze landen wordt door de overheden (in gradaties) geen of weinig ruimte gelaten. De Chinese overheid controleert internet volledig. Facebook, Google en Twitter zijn niet toegestaan. De staat schijnt twee miljoen censoren in dienst te hebben! Toch voel je dat de mensen, en dan vooral de jongeren, op zoek zijn naar (meer) welvaart en luxe. De jongeren die Westers gekleed zijn en bijna allemaal een mobieltje hebben, beseffen dat de hele wereld binnen hun bereik ligt.

Ons TME avontuur voelt als reizen op de Zijderoute. Het is redelijk basic qua comfort, maar zeer avontuurlijk en boeiend. Je stapt even uit je comfortzone en ervaart een beetje hoe medemensen ergens op onze wereld wezenlijk anders leven dan jijzelf. We hebben met volle teugen genoten van deze bijzondere reis. Na ruim 22 dagen vliegen we vanuit Shanghai via Moskou terug naar Amsterdam.

 

Vanuit Ulaanbator rijden we met de trein uren lang door de Gobi woestijn. Onderweg zien we zomaar een kudde wilde kamelen. Het uitzicht is zo fantastisch, dat we even de neiging op voelen komen spontaan te gaan dichten: ‘Woestijn, woestenij / Wijds en zijds / Einde-loos / in oneindigheid / Onwerkelijk mooi / ver-einde /.’ … Zoiets ja……

’s Nachts staan we bij de Chinese grens ruim vier uur stil. De treinonderstellen moeten worden gewisseld omdat het spoor in China anders is. De rijtuigbak wordt met mens en al tussen twee hefbokken opgetild en dan wisselen de monteurs de onderstellen. Van slapen komt er weinig. Om de tijd door te komen, halen we wat korte, vaak ook vluchtige gespreksherinneringen op met medereizigers. We denken terug aan het jonge Zweedse stel dat met grote verwachtingen begonnen is aan een wereldreis. Beiden zeer serieus in het leven staand. Zouden ze het een jaar volhouden, vragen we ons af? En dan die drie Italiaanse jongens, die met veel moeite via internet 3e klas treinkaartjes voor de Transmongolië express hadden geregeld. Deze blijken duurder dan onze kaartjes. Of dat Australisch 50-jarige echtpaar, dat (heel dapper) een paardentrip in Kazachstan en Mongolië van 13 dagen gedaan had, met gids, kok en horseman.

Vlak voor het middaguur komen we op het station Beijing aan. De eerste indruk is druk, druk, druk. Wat een mensenmassa, niet alleen in de immense stationshal, maar ook op het plein buiten. Zoals bij iedere aankomst staat er een chauffeur op ons te wachten, die ons vervolgens naar het hotel brengt. Dankzij het feit dat we deze transfers overal onderweg door het reisbureau hebben laten regelen, win je erg veel tijd. Dat is des te prettiger omdat we meestal maar enkele dagen op een bepaalde plek zijn. Ons hotel is gelegen in de oudste hutong (authentiek wijkje) van Beijing. Het is een wijk met heel veel kleine steegjes. Onze hutong stamt nog uit de tijd van Dhengis Khan. We komen er nauwelijks toeristen tegen. Wel ontmoeten we in ons hotelletje een Nederlandse familie met drie geadopteerde kinderen tussen de 15 en 19 jaar: een jongen uit Eritrea, een uit Pakistan en een meisje uit China. Nu de kinderen groot genoeg zijn willen zij weten wie hun biologische moeder is. De familie van de jongens hebben ze de afgelopen jaren gevonden. Dit jaar zijn ze op zoek naar de Chinese familie van de dochter. Toevallig (of niet ?) ontmoeten we later op de terugvlucht naar Amsterdam een ander gezin dat op zoek is gegaan naar de familie van hun adoptie zoon. Zij zijn er uiteindelijk in geslaagd via DNA familie te vinden. De moeder was helaas overleden.

Naast de oude toegangspoort tot de ommuurde hutong, is een gemeenschappelijk badhuis met douches en toiletten. De meeste huisjes hebben geen toilet en douche. Op de straathoek staan twee ijzeren kasten waar allerlei gereedschap in zit. Een mannetje zit daar op een stoel bij (of hij slaapt) en helpt indien nodig wijkbewoners met allerlei klusjes, bijvoorbeeld fiets repareren. Je mag ook zelf gereedschap lenen.

In dit Chinese wijkje voel je naoberschap en daar kunnen we wat van leren, denk ik. In ons geïndividualiseerde Nederland praten we regelmatig over sociale cohesie in wijken en over eenzaamheid onder ouderen. Zaterdag 23 september is in ons land de jaarlijkse Burendag, bedoeld om (sociale) activiteiten in wijken te stimuleren. Vanaf mijn fulltime pensionado-zijn ben ik in mijn wijkje (Struisenburg/Kralingen) actiever geworden. Wij zijn een buurtinitiatief gestart om de luchtkwaliteit langs de drukke Maasboulevard te proberen iets te verbeteren. Wij willen graag dat de gemeente meer ‘slim groen’ langs de weg gaat planten, groen dat vooral fijnstof kan afvangen of afbreken. Wat mij ook zinvol lijkt is een buurthuiskamer, waar je even binnen kan wippen voor een praatje en een bakkie. Daar kunnen we dan een gereedschapskast voor de buurt neerzetten. Dit alles onder het motto ‘Beter een goede buur, dan een verre vriend’.

 

In het prachtige, ongerepte Hustai natuurreservaat zien we dankzij de arendsogen van onze gids in de verte op een heuvel bij een rotsblok twee wilde Przewalski paarden staan. Jammer genoeg is het bezoek aan dit gebied het laatste onderdeel van onze nomadentrip. We hebben nog een ritje naar de hoofdstad Ulaanbator voor de boeg. Daar zullen we nog anderhalve dag verblijven en dan met de Transmongolië trein verder reizen naar Beijing.

Onderweg moet er in de auto gezongen worden, vindt onze gids. Zij zingt een Mongools liedje, terwijl de chauffeur meebromt. Dan zijn wij aan de beurt. Bij gebrek aan beter zingen we maar ‘Daar in dat kleine café aan de haven’ gevolgd door een couplet van ons volkslied.

We stoppen nog even voor een late lunch en praten (met handen en voeten) nog wat na over de afgelopen dagen. Natuurlijk bedanken we onze gids en chauffeur. Dan rijden we Ulaanbator binnen en worden wij naar ons hotel Danista gebracht. De doodlopende straat naar dit hotel ziet er niet uit, maar het hotel helemaal aan het eind is prima. Het ziet er overal in de stad armoedig en niet onderhouden uit. De miljoenenstad staat vol met hoge grijze woongebouwen uit de Russische tijd. Hier en daar zie ik modern uitziend gebouwen, vaak half afgebouwd. Aan de randen van de stad wonen de mensen nog gewoon in een ger. Daar staan ook enkele grote fabrieken, die er angstaanjagend qua milieuvervuiling uitzien.

Vier dagen hebben we uiterst sober geleefd. Bizar hoe snel je weer verlangt naar comfort en luxe zaken. Zo gauw we in de stad zijn, zetten we de knop om. Onze eerste actie op de hotelkamer met airco (!) is natuurlijk douchen en opfrissen. Vervolgens gaan we op zoek naar een bar waar we een lekker drankje kunnen scoren. Vlakbij ons hotelletje zien we een groot vijfsterren hotel, dat een rooftop bar heeft op de 17e verdieping. Even later kijken we uit over de skyline van Ulaanbator en maken we samen een heerlijk fles sekt klein. Hierna verorberen we in een Koreaans restaurant voor nog geen tien euro een heerlijke Koreaanse rijsttafel inclusief drank. Het voelt een beetje ongemakkelijk, want met zulke prijzen zijn de lonen ongetwijfeld zeer laag. In een paar uur tijd zitten we weer helemaal in de consumptieve vakantiemodus.

De volgende dag slenteren we over de Peace Avenue, de grootste straat in de stad. Onderweg komen we langs het beroemde warenhuis State Department Store. Je kunt dit warenhuis vergelijken met onze Bijenkorf. Er lopen vandaag niet veel mensen rond. Het lijkt me eigenlijk veel te luxe voor de lokale bevolking. Een eindje verder kom je op het centrale plein: Sukhbaatar Square. Natuurlijk staat hier een groot standbeeld van de grote veroveraar Denghis Khan. Dit plein is de place to be als je iets te vieren hebt. En bij al die speciale gelegenheden lopen de Mongolen in orginele kleding, die er heel fleurig uitziet. Veel hebben we verder niet bekeken in de stad. Het is 36 graden en als je even gelopen hebt, zoek je het liefst een schaduwplekje met een verfrissing. Echte taxi’s zijn er niet. Iedereen die een auto heeft, mag voor taxi spelen en die kun je dan aanhouden. Men zet dan de kilometerteller dagstand op nul. Je schijnt iets meer te betalen dan de benzinekosten.

Het is zaterdag 22 juli als we ’s morgens vroeg op de trein stappen naar Beijing. We kunnen niet geloven dat we pas tien dagen onderweg zijn. We hebben zoveel meegemaakt en indrukken opgedaan, eerst in Rusland en nu dan in Mongolië. We hebben een mooie tweepersoonscoupé, inclusief een heerlijke fauteuil! Samen met de naastgelegen coupé delen we een toilet en douche. Het is heerlijk om de komende 32 uur lekker te ontspannen in de trein en alle indrukken een beetje laten bezinken.