Soms kan ik me niet voorstellen dat ik al 71 jaar op deze aardkloot rondloop. Terugkijkend vliegt de tijd voorbij. Zo mijmerend over het verleden en het heden voelt het alsof ik in grote zeven-mijl-stappen door mijn leven ga.
Zo weet ik nog dat ik als vierjarige met mijn vader mee mocht in de trolleybus naar de stad. Hij ontmoette dan in een cafeetje in de Jansstraat in Arnhem mensen, die hij kende uit de oorlog. Zij rookten sigaren, sigaretten en pijp. De buschauffeur op de heen- en de terugweg mocht ik standaard twee sigaretten namens mijn vader geven. Mijn moeder rookte ook. Op mijn vijftiende lurkte ik aan een pijp en even later ging ik aan de sigaret, want ‘goed’ voorbeeld doet volgen. Gelukkig is het mij gelukt zo rond mijn dertigste ermee te stoppen. Deze week lees ik voor de zoveelste keer wat een verschrikkelijke ellende roken oplevert.
Herinneringen kunnen ook opkomen door reuk. Soms ruik ik het klaslokaal en de boeken op mijn lagere school, een katholieke jongensschool van de fraters van Utrecht. Vanaf mijn vroegste jeugd hoorde ik over seksueel misbruik, ook in de katholieke kerk. Mijn vader en moeder waarschuwde ons als kind al op een vrij nuchtere toon daarvoor. Ik denk niet dat ik het toen helemaal begreep. Deze week lees ik dat een groot onderzoek naar seksueel misbruik in de Nederlandse katholieke kerk wordt afgerond en beëindigd. Voortschrijdend inzicht zou je denken, kan dit soort problemen grotendeels voorkomen. Maar niets is minder waar. Anno 2017 is op het vlak van ongewenste intimiteiten wereldwijd de MeToo discussie in volle gang. Hoe bizar ook, het stopt niet.
En wat te denken van goede doelen. Het Glazen Huis weet de laatste jaren tijdens de kerst heel Nederland te verleiden bij te dragen aan een goed doel. Mijn eerste goede doel ervaringen tijdens de lagere school was het sparen van melkfles doppen van een soort zilverpapier voor de arme ‘zwartjes’ in Afrika. Moet je nagaan! Naastenliefde is een belangrijk goed. Samen stilstaan bij grote noden in de wereld ook. Maar lossen dit soort acties structureel iets op? Armoede, oorlogsgeweld, natuurgeweld brengen grote vluchtelingenstromen op gang hebben we de laatste jaren van dichtbij meegemaakt. Wij noemen die wanhopig zoekende mensen dan oorlogsvluchtelingen of economische vluchtelingen. Het vluchtelingenbeleid in ons land verhardt. Gaat het om economische vluchtelingen, die wanhopig op een bootje stappen en vervolgens verdrinken in de Middellandse zee, dan zeggen velen dat het aan henzelf te wijten is. En hoe moeizaam gaan we in ons land om met het kinderpardon? Maar liefst 92% van de aanvragen wordt afgewezen.
Dit jaar gaat Serious Request geld ophalen om ouders en kinderen te herenigen die elkaar door ramp of conflict kwijt geraakt zijn. Absoluut een goed doel, dat besef ik met heel mijn hart, lijf en leden. Hoeveel heb ik niet te danken aan het feit dat ik opgegroeid ben in Nederland in een gezin met een vader, moeder, broer en zussen. In een land dat na de 2e W.O. langzamerhand meer en meer welvaart heeft mogen bereiken. Ik leef al eenenzeventig jaar in een van de gelukkigste landen op de wereld. ‘Adel verplicht’ zou ik zeggen, dus het is fantastisch dat betrokken programmamakers van 3FM zich inzetten voor goede doelen en dat zij ons weer eens met de neus op de feiten drukken.
Tegelijk zouden we moeten beseffen dat veel van deze goede doelenacties structureel opgelost kunnen worden door de politiek. Pak daarom het kinderpardon mee in deze actie gericht op ouders en kinderen. Geef een signaal aan de Nederlandse politiek: ‘Laat niet 1300 kinderen in de kou staan.’ En laat al die gulle gevers beseffen hoeveel macht zij hebben in een democratisch landje om politici te kiezen die bruggen willen bouwen in plaats van hoge muren.
Ik wens jullie allen fijne Kerstdagen en een gelukkig en gezond 2018.
Nu ik deze dagen bezig ben met het maken van een sinterklaas surprise merk ik dat ik weer iets actiever en strijdlustiger word. Daarom wil ik bij deze alsnog mijn ei kwijt over Zwarte Piet. Ik kan mij voorstellen dat veel medeburgers zwarte Piet associëren met onderdrukking en slavernij. Los van het feit of zwarte Piet nu wel of niet volgens de traditie een onderdrukte knecht is, het wordt zo ervaren en gevoeld door een aantal medeburgers. Zij hebben er serieus last van. En als je vindt dat iets niet klopt, mag je dat in ons vrije Nederland hardop zeggen. Ik koester Nederlandse tradities, inclusief onze waarden als vrijheid en tolerantie. Vooral die waarden zijn leidend wat mij betreft. Uit veel onderzoek van de laatste decennia blijkt dat ons koloniale verleden veelal niet de schoonheidsprijs verdient, om het eufemistisch te zeggen. De Gouden Eeuw, De V.O.C. en onze bemoeienis met Indonesië zijn verre van brandschoon als het om ons gedrag ten opzichte van andere culturen en mensen gaat. Veel van deze nieuwe informatie is genuanceerder, dan ik vroeger ooit op school allemaal leerde. We moeten leren van ons verleden. Naast het mededogen ten aanzien van mijn medeburgers die oprecht last hebben van de in hun ogen racistisch stereotype Zwarte Piet, wil ik daarom mijn door kindtraditie gevormde mening, graag bijstellen. Het kost mij nauwelijks moeite om te kijken of we de Sinterklaas traditie zo kunnen aanpassen dat het voor iedereen goed voelt. Ik pleit daarom voor een Sinterklaas feest met roetveeg Pieten. Ieder kind begrijpt dat Piet zwart van het roet is, veroorzaakt door het klimmen in de schoorsteen.
Wel zorg ik er voor dat ik mijn pasgeboren kleindochter even kan knuffelen. Zo’n volle agenda is net als tijdens mijn betaalde werkzame leven, maar dan toch met iets andere (lees privé) prioriteiten. Dat is, denk ik, wat veel pensionado’s overkomt. Ik hoor het vaak: ‘Sinds ik gestopt ben met werken, heb ik het drukker dan ooit.’ Dat laatste zal ik niet gauw herhalen, maar eerlijk gezegd kan ik me er wat bij voorstellen. Er wordt veel en vooral zinnig vrijwilligerswerk gedaan door pensionado’s, variërend van kort uitgezonden worden naar een ontwikkelingsland door de PUM (organisatie voor senior experts) tot job coach bij Vluchtelingenwerk in de eigen stad. In onze Pauluskerk helpen maar liefst 250 vrijwilligers, jong en oud, mee om in deze prachtige ‘huiskamer van Rotterdam’ zeven dagen per week mensen op te vangen, die in de marge van onze samenleving leven. Ook al is het serieus werken, het prettige is dat het volledig je eigen keuze is. Dat maakt het enigszins relaxed. Tegelijkertijd is het niet vrijblijvend maar wel vrijwillig en dat geeft een eigen dynamiek aan je motivatie.
fulltime pensionado 