Het is maandagmorgen 7 januari 2019 11.00 uur als het klimaatadaptieve voorplein van het Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard (HHSK) officieel geopend wordt door dijkgraaf Hans Oosters, wethouder Bert Wijbenga gemeente Rotterdam, Rens van Overdam voorzitter Gebiedscommissie en mijn persoontje namens de bewonersinitiatiefgroep. Dit alles speelt zich af in Struisenburg, een wijkje in Kralingen Crooswijk gelegen aan de prachtige Maasboulevard. Het is een bijzonder gebeuren omdat dit een samenwerkingsproject is van een groepje buurtbewoners met steun van Stadslab Luchtkwaliteit, het HHSK en de Gemeente Rotterdam.

De Maasboulevard is een zeer drukke verkeersader in Rotterdam, zowel van auto’s als van schepen. Er wordt hoge uitstoot van fijnstof gemeten en dat is niet goed voor onze gezondheid.

Sinds ik fulltime pensionado ben merk ik, dat ik meer tijd, aandacht en focus krijg voor zaken die in mijn directe leefomgeving plaatsvinden. Aangezien ik langs de Maasboulevard woon en dagelijks veel in en om mijn huis vertoef, ben ik mij wat gaan verdiepen in de fijnstof materie in onze stad. Er blijken meer plekken te zijn met zeer hoge concentratie fijnstof waar bewoners iets willen doen aan vermindering daarvan. Ik kom in kontakt met het Rotterdamse buro Stadslab/Luchtkwaliteit dat bewoners adviseert en ondersteunt in experimenten met specifieke groenbeplanting, die fijnstof kan opvangen zoals, mossoorten, de dwergden, vlinderstruik, olijfwilg en prachtriet. Ik noem het ‘slim groen’. Mijn enthousiasme neemt toe, ik spreek een aantal mede wijkbewoners aan en onder het motto ‘verbeter de wereld begin bij jezelf’ nemen we het initiatief in 2016 een bewonersinitiatief aan te vragen: ‘Verbetering luchtkwaliteit Maasboulevard’. We hebben twee hoofddoelstellingen. Allereerst bewustwording vergroten bij medebewoners en hen stimuleren o.a. minder tegels in tuintjes te leggen, waar mogelijk mosdaken te realiseren en vooral veel ‘slim’ groen te planten langs de gevels en op de balkons. Onze tweede doelstelling is om de gemeente Rotterdam te vragen op de strook gras, direct langs de Maasboulevard niet al te hoge slim groenplantjes te plaatsen. Op die wijze zal de opvang van fijnstof maximaal kunnen plaatsvinden en tegelijkertijd is het extra groen een mooi gezicht. We maken een begroting voor al deze activiteiten van € 9.500 en krijgen al snel groen licht van onze Gebiedscommissie.

We houden in 2016 enkele bijeenkomsten met wijkbewoners in Blue City (vml Tropicana) dat eveneens aan de Maasboulevard ligt. In Blue City is sprake van de blauwe economie, alles is circulair. We doen verslag via flyers, die overal in de wijk op 2000 adressen verspreid worden. Lastiger is de doelstelling slim groen langs de Maasboulevard realiseren. De gemeente Rotterdam heeft zo haar eigen eisen met betrekking tot de inrichting van de buitenruimte en blijkt daarin erg strak in de leer. Daarbij komt dat er een grote renovatie van de Maasboulevard in de planning staat. Om toch onze doelstelling ten aanzien van slim groen concreet zichtbaar te maken hebben we vervolgens begin 2017 contact gezocht met het Hoogheemraadschap. Het hoofdkantoor ligt namelijk in onze wijk direct langs de Maasboulevard.

Dat kontakt is een schot in de roos. Het Hoogheemraadschap, gericht op waterbeheersing, wil namelijk het betegelde voorplein, dat zo geen visitekaartje is, herinrichten. Naast luchtverontreiniging hebben we ook steeds vaker te maken met piekbuien en een overvraagd riool. Om regenwater beter vast te houden, te infiltreren en te gebruiken is het van belang om meer onverhard oppervlak te realiseren en water de grond in te laten zakken in plaats van naar het riool te leiden.  Hier vinden wij als bewonersinitiatief en het Hoogheemraadschap elkaar in. Aan Stadslab Luchtkwaliteit wordt gevraagd de wensen en ideeën van beide partijen mee te nemen in een voorplein ontwerp waarin zowel water- als lucht-gerelateerde principes zichtbaar aanwezig zijn.

En dat is uiteindelijk eind 2018 gelukt. Extra reden om trots te zijn is het feit dat het Stadslab Luchtkwaliteit in november de Rotterdamse Job Duraprijs 2018 heeft gewonnen. Uit een longlist van projecten die gaan over mobiliteit en duurzaamheid in Rotterdam waren vijf projecten genomineerd.

Ik zou zeggen: ‘Ga eens kijken als je in Rotterdam bent en laat je inspireren!’

 

 

 

Als pensionado, zo merk ik, gaat mijn aandacht meer en meer uit naar mijn directe leefomgeving en dan vooral mijn eigen buurtje. Het is leuk om vanuit de gedachte ‘verbeter de wereld, begin bij jezelf’ op jouw manier en met jouw ervaringen iets actiefs te doen in de buurt. Kortgeleden heb ik op het tafeltje aan de voorkant van ons huis een zogeheten minibieb geplaatst, een kastje met gratis boeken. Ik heb deze kastjes al op meer plekken in andere buurten gezien en dacht telkens ‘dat is leuk voor ons buurtje’. Deze gedachte wordt concreet als mijn lief de boekenkast aan het opschonen is. Ook zij heeft, sinds ze twee dagen per week werkt, meer tijd en aandacht gekregen voor haar directe leefomgeving, in dit geval ons huis. Zij is aan het opruimen geslagen. Het resultaat is dat er tientallen boeken teveel zijn. Wat doe je daar mee? De papiercontainer is zonde, de kringloopwinkel is een goede optie, en dan denk ik ineens aan de minibieb.

In mijn kantoortje staat al heel lang een uit sloophout getimmerd kastje. met daarop een Keniaanse houten pop. Toen wij in 1983 uit Kenya terugkwamen naar Nederland moest ook onze poes mee terug. George, de Keniaanse conciërge van de Nederlandse School, waar ik directeur van was, heeft toen een poezenkastje getimmerd. Op de buitenkant van dit kastje had hij geschreven ‘kali sana’. Dat betekent ‘erg gevaarlijk’ en normaal zeg je dat van een leeuw. Veel Kenianen waren een beetje bang van onze poes. Omdat het een zwarte poes was, dachten zij dat het ongeluk bracht. Tot mijn grote verbazing bleken ook de twee grote herdershonden, die onze compound bewaakten, bang voor haar. Als ze te eten kregen, was black poesie er altijd als eerste bij en wachtten de honden op een afstandje totdat zij uitgegeten was.

In dat kastje is 35 jaar geleden onze poes teruggevlogen met de KLM van Nairobi naar Nederland. Ik bedenk me dat dit kastje geschikt is voor een tweede leven als minibieb en dus vul ik het met de overgebleven boeken, die zo ook een tweede leven krijgen. Overdag bij droog weer zet ik dit kastje buiten. Zo werkt het nu al weer enkele weken en ik merk dat er gebruik van gemaakt wordt. Van enkele buurtbewoners krijg ik leuke reacties. Nu is het eigenlijk de bedoeling dat de minibieb een beetje interactief werkt. Sommige mensen nemen simpelweg een boek mee en dat is prima. Maar je kunt ook een boek meenemen en er een ander boek voor terugleggen. Of je legt er alleen een boek in. Door deze ruilhandel komen er telkens nieuwe boeken en gaat het principe werken als in een echte bibliotheek. Zo kun je het hele jaar door gratis boeken lezen.

Deze minibieb doet mij terugdenken aan de jaren vijftig van de vorige eeuw. Ik groei als kind op in de Arnhemse wijk Alteveer. Zoals overal in die tijd heeft elke wijk zijn eigen winkelpleintje met een kruidenier, een groenteboer, een drogist, een kantoorboekhandel, een slagerij, een bakkerswinkel en een fietsenmaker. Bij de kantoor-boekhandel Noppes (de winkel op de foto uit 1950 met uitgeklapte markiezen) kun je op naam boeken lenen voor een dubbeltje of zo. Het is gewoon business. Deze boeken hebben altijd een harde omslag, welke vervolgens keurig met bruin papier gekaft zijn. Op de rugzijde staat de titel en het genre en de leeftijd voor de lezer. Voorin is een wit papiertje geplakt waarop de datumstempel gezet wordt als je het boek leent. Ik heb daar toen veel boeken uit de serie Arendsoog en Pim Pandoer geleend. In de jaren zeventig stopt de boekhandel er mee. Ik heb er toen nog een aantal als souvenir gekocht, maar weet nu niet meer waar ze zijn.