Vanaf deze maand is mijn lief zoets als ‘prépensionado’ en dat heeft tot gevolg dat er qua leefpatroon iets wezenlijks in onze dagelijks bestaan verandert. Uiteraard voor haar zelf in de eerste plaats. Hoe gaat zij haar derde levensfase handen en voeten geven? Maar evenzeer, hoe gaan we dat met elkaar doen? In de afgelopen jaren heb ik een eigen pensionado ritme opgebouwd en mijn lief moet dat nog gaan doen. Alleen al kijkend naar de simpele dagelijkse levensverrichtingen, krijgen die ineens een extra lading.

Dat begint al met het tijdstip van opstaan. Ga je vervolgens samen de dag beginnen met het lezen van de krant? Allerlei praktische huisklusjes worden opnieuw onderwerp van ‘wie doet wat?’ Ik doe de was en kook meestal doordeweeks. Blijft dat zo?  Houden we een weekritme aan van doordeweeks en het weekend, zoals het een beetje is geweest in ons werkzame leven? Doen we ieder ons ding en wat gaan we samen doen? Van de ene dag op de andere vraagt het simpele dagelijkse leven in huis om aandacht en overleg. Uit ervaring wijs geworden stel ik mij daarop in: de komende tijd zal in het teken staan van Buurten in eigen Huis.

Los van de dagelijkse huiselijke beslommeringen is er de vraag hoe je zin geeft aan het leven, nu je niet meer hoeft te werken? Terugdenkend aan mijn eigen begin als pensionado in 2014, probeer ik lange tijd vastigheid te zoeken in activiteiten die ik al heb. Niet alleen zoek ik houvast in de verschillende bestuursfuncties die doorgaan, maar ook probeer ik contacten te koesteren uit mijn oude netwerk. Op zich is daar natuurlijk niks mis mee. Wel merk ik naderhand, dat er wellicht daardoor geen soepele balans in mijn dagelijkse leven ontstaat. Je hinkt als het ware op twee gedachten: zo gewoon mogelijk doorgaan met werken min of meer zoals altijd óf het roer volledig omgooien en 100% eigen verantwoordelijkheid nemen voor je dagelijkse daginvulling. Nu sinds kort de bestuursfuncties zijn beëindigd en het oude netwerk zo goed als verdwenen is, sta ik open voor totaal andere dingen of activiteiten. Het mooie is, dat er nu haast vanzelfsprekend ook nieuwe uitdagingen op mijn pad komen.

Natuurlijk heeft in dit proces mijn lief een zeer belangrijke rol vervuld. Ik ga er van uit dat ik dat ook bij haar zal doen. Zij is avontuurlijker dan ik en zoekt gemakkelijker het onbekende op. Ik ben iets berekender en minder spontaan. Als dit goed werkt (en dat doet het bij ons heel vaak) dan versterk je elkaar positief. Dat gebeurt al meer dan vijfenveertig jaar, zij het met vallen en opstaan. Kijkend naar onze gezamenlijke levensloop van al die jaren, hebben we veel invloed gehad en nog steeds, op elkaars persoonlijke ontwikkeling, op de carrière van eenieder, op de opvoeding van onze kinderen. De bandbreedte van onze gezamenlijke ervaringskennis is groot en dat geeft vertrouwen voor de nabije toekomst. Avonturen durven wij aan te gaan. Ruim dertig jaar geleden hebben we twee jaar in Afrika gewoond en gewerkt. Daarna zijn we in Rotterdam beland en hebben daar een gezin gesticht en een nieuw leven opgebouwd met spannende carrière switchen voor ons beiden. De laatste jaren vinden we het uitdagend om samen verre vakantiereizen te maken naar bijzondere landen.

Het nieuwe avontuur, samen optrekken in de derde levensfase, is met die achterliggende ervaringen een hoopvolle opdracht. Onze gezondheid is goed en ik hoop dat dat nog lang zo blijft. Mijn lief gaat haar eigen proces van een nieuwe daginvulling vormgeven. Ik weet dat zij dat doet vanuit een avontuurlijke en open mind. Mijn eigen rol vraagt om enige terughoudendheid. Zij moet het vanuit haar eigen kracht doen.

En wat de dagelijkse huiselijke beslommeringen betreft: samen aanpakken is voor ons een eitje…..

 

Op onze Trans-Mongoliëreis van 2017 maak ik in de Russische stad Irkutsk deze foto. Het verbaast mij een Nederlandse Sparwinkel te zien op deze plek. Afgelopen zaterdag lees ik een artikel in Trouw met als titel: ‘Spar blaast buurtsuper nieuw leven in’. Met een jaaromzet wereldwijd van 40 miljard euro blijkt De Spar een van de grootste foodretailers van de wereld te zijn!

Enkele jaren geleden gooit de super het roer om. Men richt zich voortaan op kleine winkels met een sociale functie. ‘Wie een Spar-formule wil exploiteren komt alleen door de selectie als hij of zij een sociaal maatschappelijke antenne heeft’, aldus het artikel in Trouw. ‘We willen weer dat buurtgevoel. Wat ooit iets kneuterigs was, dat is nu de kracht’. Ik krijg er meteen goede zin van. Zo klein en tegelijk zo groot denken geeft mij hoop op een zich ontwikkelende, globaliserende wereld waarin mensen zich toch goed thuis kunnen voelen.Ik lees ook voor het eerst waar de letters DE SPAR voor staan: Door Eendrachtig Samenwerken Profiteren Allen Regelmatig.’

Hoe klein en behapbaar kun je voor jezelf het dagelijkse leven maken? Een ander mens in lijf en leden ontmoeten is daarbij van groot belang, feitelijk van levensbelang. De mens leeft bij de gratie van sociaal contact, dichtbij en soms veraf. De mens is in wezen coöperatief ingesteld. Sociaal contact, terug kunnen vallen op iemand is een belangrijke voorwaarde om prettig te kunnen leven. Als het gaat om voorkomen van een gevoel van eenzaamheid of erger nog een sociaal isolement, is het van groot belang om op iemand terug te kunnen vallen die je volledig vertrouwd. In mijn afstudeerthesis als gerontoloog heb ik hier het begrip ‘intimiteit ‘ aan gekoppeld en dit als volgt gedefinieerd: intimiteit is de hoogste mate van vertrouwelijkheid in jezelf én in je relatie tot de ander, die ontstaat op het moment dat de mens zichzelf kan zijn in zijn persoonlijk leefgebied’.

Dat persoonlijke, intieme leefgebied is allereerst je eigen domein, je huis, je appartement, je kamer. Dit privédomein bevindt zich vervolgens in een buurt, een plek, een stad, een dorp, een land. Hoe intiem verhoud je je met elkaar in die omgeving en welke externe hulpbronnen gebruik je daarvoor? In onze tijd van individualisering zien we in steden waar over het algemeen allerlei gemeenschappelijke voorzieningen zijn, steeds minder sociale cohesie. In de kleinere dorpen waar gemeenschappelijke voorzieningen om financiële redenen verdwijnen zien we de oorspronkelijke sociale samenhang afbrokkelen.

De Spar probeert met de buurtsuper welbewust dit sociaal-maatschappelijke gebied vanuit commercieel-economisch principe uit te nutten. In hun filosofie hoort er een koffietafel midden in de zaak te staan, is een praatje maken met de klant standaard en wordt het assortiment maximaal afgestemd op de behoefte van de klanten in deze buurt. Een gemeente zou wat mij betreft prioriteit moeten geven aan voorzieningen in de wijk, die sociale cohesie bevorderen.

Een goede stap is er in Rotterdam gezet. De Gebiedscommissie die sinds twee jaar in de Rotterdamse wijken de oude Deelgemeente vervangt stimuleert sociaal-maatschappelijke activiteiten en stelt daar kleine bedragen voor beschikbaar. Als je de handschoen oppakt, kun je een bewonersinitiatief opstarten, zoals ik afgelopen jaren gedaan heb: Verbetering Luchtkwaliteit Maasboulevard en Buurten aan de Maas.

Op de Kerstbuurtborrel in december hebben we een kerstwensboom neergezet. Aan het eind van de goed bezochte avond hangt deze vol met buurtwensen: ‘meer buurten met elkaar, een buurt BBQ houden, meer minibiebs in de wijk, een leesclubje – museumclubje – wandelclubje vormen, een zangkoor opzetten, een expositie organiseren van eigen kunstenaars, meer planten(bakken) voor de gevels en minder tegels in de tuintjes.’

Langzaam groeit er in ons wijkje iets meer sociale cohesie en dat geeft deze gepensioneerde burger moed!

 

 

 

Al weer veertien jaar woon ik goed naar mijn zin in het wijkje Struisenburg onderdeel van Kralingen Rotterdam. Het is een rustige en qua bevolking gemêleerde buurt. Eenmaal met pensioen valt mij op dat er eigenlijk weinig sociale contacten zijn tussen buurtbewoners. Aangezien ik veel waarde hecht aan het spreekwoord ‘beter een goede buur dan een verre vriend’, neem ik het initiatief samen met enkele medebewoners buurtactiviteiten te organiseren. Verbetering Luchtkwaliteit Maasboulevard (zie vorig blog) is er zo een. Maar ook het initiatief Buurten aan de Maas, elkaar ontmoeten. Afgelopen jaar hebben we vier keer een ontmoetingsavond georganiseerd, inclusief een buurtkerstborrel. De opkomst is verrassend goed en zelfs heel goed als er iets van muziek bij komt. De ontmoetingsplek is het gebouw PodiumO950, gelegen aan de Oostmaaslaan pal langs de Maasboulevard. Met dit gebouw heb ik een bijzondere band.

In 1983 verhuis ik vanuit Renkum naar de geboortestad van mijn vader, Rotterdam. We gaan wonen in de wijk Hillegersberg. Ik ben aangenomen als coördinator van zeven multiculturele organisaties, die in dit gebouw PodiumO950, dat toen dr. W.A. Visser ’t Hooftcentrum heette, gehuisvest zijn. De opdracht was om te zoeken naar verbinding tussen die organisaties onderling en van daaruit met de stad. Het gebouw is ontworpen door de beroemde architect Rietveld en in 1968 opgericht door  de Duitse jongeren organisatie Aktion Sühnezeichen Friendensdienste (ASF). Het is bedoeld als een ‘levend’ monument dat ten dienste staat aan de Rotterdamse bevolking. Helaas blijkt het lastig dit gesubsidieerde project na drie jaar te verlengen, dus ga ik op zoek naar een nieuwe baan. Ik word directeur van een zorginstelling in Vlaardingen en ga daar met mijn gezin wonen. Dan, ruim achttien jaar later, keer ik terug naar Rotterdam.

En toeval of niet, ik koop een mooi oud huis aan de Oostmaaslaan op steenworp afstand van het gebouw waar ik drie jaar gewerkt heb. Het gevoel van l’histoire se répète wordt tijdens de zeer sfeervolle Kerstbuurtborrel op 21 december j.l. extra versterkt. Ik bedenk mij ineens dat ik iets aan het doen ben, dat ik ook al op mijn achttiende heb gedaan, namelijk muziekavonden in de wijk organiseren.

Geboren en getogen in Arnhem in de wijk Alteveer ver buiten het centrum, zijn vlak na de oorlog nog weinig openbare voorzieningen. Achter ons huis staat een katholiek noodkerkje. De helft van dit noodgebouw is jarenlang een kleuterschooltje en de andere helft wordt gebruikt als kerk. In de jaren zestig wordt het kleuterschooltje opgedoekt en komt er een dependance van het club- en buurthuiswerk uit de binnenstad in. Ik ben achttien jaar en doe daar vrijwilligerswerk. Het is de tijd dat Rock’n Roll bandjes als paddenstoelen uit de grond schieten. Een aantal van die bandjes wil graag gratis optreden om maar te kunnen spelen. Al gauw organiseer ik muziekavondjes voor jongeren uit mijn wijk. Het heeft maar één seizoen mogen duren, want het aantal decibels van de live muziek….. ‘Kom van dat dak af…..’ en ….’Het is  weer tijd om op te staan…’  is voor de direct ernaast gelegen huizen vele malen te hoog.

Ik denk dat iedereen wel eens het gevoel heeft van l’histoire se répète. Zeker bij het ouder worden zal dit Franse gezegde op sommige ervaringen in je leven van toepassing zijn. Dat is natuurlijk niet vreemd als je bedenkt dat er in je persoonlijke leven en in de maatschappij altijd iets van een rode draad loopt. In mijn leven is zoeken naar verbinding of sociale cohesie een belangrijke rode draad. In dat kader heb ik altijd wel iets van vrijwilligerswerk gedaan, waaronder mij bezig gehouden met mijn directe woon- en leefomgeving. Het mooie is dat ik nu als fulltime pensionado de focus en de energie er nog meer op kan richten dan voorheen.