De knijpploeg

Mijn laatste blog is alweer ruim drie weken geleden. Ik ben druk met andere zaken voor de buurt en de stad. Ik kan dat nu eenmaal niet laten, ook niet om er telkens een blog over te schrijven. Samen Leven heeft mij altijd bezig gehouden.

In mijn perspectief van ouder worden is het adagium dat ik ‘ER TOE WIL DOEN’. Sterker nog, ik denk dat heel veel 65 plussers dat willen. Wat ik ook vind is dat de samenleving baat kan hebben bij de enorme kennis en ervaring van ouderen op allerlei gebieden. Nu wordt er feitelijk weinig tot niets verwacht van de bijna drie miljoen ouderen in Nederland. In ons maatschappelijk systeem zijn er nauwelijks positieve, externe prikkels om dat human capital van 65 plussers te activeren en te benutten.

IMG_20190424_162413_resized_20190424_042814039Vanaf het moment dat ik niet meer dagelijks opgeslokt word door mijn werk, krijgt mijn directe leefomgeving automatisch meer aandacht. Mij valt op dat er weinig (zichtbare) sociale contacten zijn tussen bewoners in mijn wijk. Samenleven anno 2019 in een Rotterdamse wijk is lastig, want de hele wereld lijkt er te wonen. Sommige mensen hebben de neiging vooral ‘ons kent ons’ te zoeken en te koesteren. Maar ieder mens is uiteindelijk op zoek naar een veilige plek om te wonen en daar is – hoe dan ook – verbinding voor nodig. De buurt, de wijk is één van die plekken waar ik ‘er toe kan doen’ als het gaat om verbinding. Die uitdaging geldt voor iedere burger en dus ook voor al die mede-pensionado’s, die de behoefte voelen om zich ergens in onze samenleving ten nutte te maken. Natuurlijk zoek je uitdagingen die het beste bij jou passen en waar je het meest ervaren in bent. Ik denk dat er voor ieder wat wils is.

Mijn ervaring ligt o.a. in het samenbrengen van mensen en iets organiseren. In 2018 hebben we met een groepje enthousiaste bewoners in onze wijk Struisenburg vier keer een ontmoetingsavond georganiseerd, inclusief een buurtkerstborrel onder de noemer Buurten aan de Maas. Binnen dat groepje zitten mensen met allerlei kwaliteiten en interesses. Iemand ontwerpt zeer professioneel een flyer. Een ander zorgt voor het verspreiden daarvan. Weer een ander zorgt voor de versiering van de zaal. 20180207_144921 We maken gebruik van een gebouw in onze wijk: Podium aan de Maas. In de jaren zestig is dit gebouw opgericht en geschonken aan de stad Rotterdam door de Duitse jongerenbeweging Aktion Sühnezeichen Friedensdienste. Dit gebouw, mede ontworpen door de beroemde architect Rietveld, is een soort levend monument ter nagedachtenis aan het bombardement in de 2e W.O.. De Stichting die dit gebouw exploiteert, heeft zich eerder nooit zo direct bezig gehouden met de wijk er omheen.

Sinds deze ontmoetingsbijeenkomsten voor de buurt, is deze Stichting zich extra bewust geworden van de oorspronkelijke doelstelling om een ‘levend’ monument te zijn voor de stad Rotterdam. Kort geleden hebben zij ruimte aangeboden voor een zogenaamde Huiskamer. Vanaf 8 mei starten we met een paar vrijwilligers iedere woensdag een Huiskamer. Wijkbewoners zijn daar welkom voor een bakkie en een praatje. En er zijn al nieuwe plannen: in juni een BuurtBarbeque, in september een Infomarkt en om meer groen rond het gebouw te krijgen willen zij samen met buurtbewoners een tuintje achter het gebouw realiseren.  

IMG_20190424_112222_resized_20190424_112327165

materiaal voor de knijpploeg

En dat de wijk in relatief korte tijd begint te leven bewijst ons laatste wijksuccesje: ‘de knijpploeg’. Sinds drie weken is een groepje van ruim vijftien zeer enthousiaste wijkbewoners wekelijks actief om papier en andere troep van de straten weg te halen met een soort knijper. Er wordt niet gezeurd van ‘dat moet de gemeente maar doen’. Gewoon je eigen verantwoordelijkheid nemen en samen je straatjes letterlijk schoon vegen. Elke week melden zich nieuwe wijkbewoners aan!

Het is mooi om te zien en te horen dat wijkbewoners trots willen zijn op hun wijk en daar een steentje aan bij willen dragen.

.

Vitale en actieve ouderen

Vanaf het moment dat ik op mijn zevenenzestigste besluit om te stoppen met betaald werken, neem ik mijzelf voor volop in het leven te blijven staan. Om dat een actiegerichte naam te geven binnen de maatschappelijke context noem ik mijzelf fulltime pensionado. Ik ga door met mijn carrière in deze derde levensfase en dat houdt in een zo prettig en goed mogelijke invulling van mijn dagelijks leven bewerkstelligen. Het is een uitdaging, die ik na mijn beroepsmatige carrière als gerontoloog een extra dimensie kan geven. Mijn ervaringen als fulltime pensionado deel ik daarom via het schrijven van een blog met mijn omgeving.

depositphotos_79731844-stock-illustration-woman-from-infants-to-seniorsOuder worden in deze eeuw is voor ons mensen een totaal nieuwe ervaring. In Nederland zijn er bijna drie miljoen 65 plussers. Over het algemeen is de gedachte nog steeds dat de levensfase van ouder worden vooral in het teken staat van zorg en ondersteuning, afhankelijkheid en behoeftig zijn. En als er positieve ideeën over zijn gaat het om droombeelden als het Zwitserlevengevoel en gelukkig niet meer hoeven te werken. Het zijn connotaties die zich ergens afzetten tegen eerdere levensfasen, waarin je wellicht rijker, zinvoller of gelukkiger kan zijn. Dat is natuurlijk onzin. Ieder individu probeert gedurende zijn gehele leven het beste eruit te halen en gelukkig te zijn. Net zo goed gaat dat zoeken naar geluk gepaard met tegenslagen, ongeluk en verdriet. Er zijn hoogtepunten en dieptepunten, dat is het leven, zeggen we dan.  

In dat zoeken naar een goed bestaan hebben mensen elkaar nodig en daarvoor richten we met elkaar een samenleving in. Ieder individu – jong, oud, arm, rijk, Nederlander, Medelander – heeft baat bij een samenleving die kansen en uitdagingen biedt. Voor onze eerste en tweede levensfase van opgroeien tot en met werkende volwassene hebben we over het algemeen een goede kansrijke samenleving ingericht. Minder goed en kansrijk zijn we ingericht voor de derde levensfase, uitgezonderd de AOW en het eventuele pensioen. Gestuurd vanuit overheden, vakbonden en zorginstanties wordt over ouderen voornamelijk gesproken in termen van vergrijzing en verminderende kwaliteit van leven. Het resultaat is dat deze derde levensfase in onze maatschappij in hoofdzaak wordt gezien als minder kwalitatief wat het leven betreft. Voor mij als individu en als gerontoloog geldt echter dat alle levensfasen hun eigen specifieke dynamiek, kwaliteit en smaak hebben. Zoiets als een driegangenmenu met voorgerecht, hoofdgerecht en dessert. 

bejaarde-vrouw-geeft-yogalessen_1_515x0De beeldvorming over ouderen en oud worden dient drastisch te veranderen. De snel groeiende groep vitale ouderen heeft extra aandacht en support nodig. We beseffen met elkaar nog onvoldoende dat er heel veel menselijk kapitaal in de meest brede zin van het woord aanwezig is bij de 65 plussers. Iedereen wil ‘er toe doen’. De ouderen zelf en de samenleving als geheel kan daar alleen maar beter van worden.

Het is de hoogste tijd dat vitale en actieve ouderen (en bijna ouderen) zich laten horen en zien en zo zich rechtstreeks gaan mengen in het publieke debat. De tijd is er rijp voor. Er zijn recent al goede landelijke initiatieven opgestart, zoals Afterworknet ‘een netwerk met perspectief na werk’: http://www.afterworknet.nl. Ook is onlangs opgericht GreyWorks ‘als beeldvorming er toe doet, met extra aandacht voor de explosief groeiende groep actieve en fitte ouderen’: http://www.greyworks.eu. 

thEnkele blogs terug schreef ik over de Samenwerkingsagenda Rotterdam Ouder en Wijzer. Daar ligt voor mij een mooie uitdaging als het gaat om beeldvorming. Ik wil graag met een groepje jonge en oudere Rotterdammers uit mijn eigen netwerk eens stevig brainstormen over twee pijlers uit die Samenwerkingsagenda, namelijk vitaal ouder worden en ‘er toe doen’ als we ouder zijn. Wellicht kunnen we de resultaten samen met GreyWorks in beelden vatten en vervolgens aan onze stad tonen met de slogan ‘Rotterdam. Senior Connection makes it happen!’ 

 

 

 

 

Boekenweek geschenk

IMG_20190305_153638_resized_20190319_014334567Het is zo’n dag, waarvan ik weet dat die er af en toe aankomt. Ik word overvallen door een groot gevoel van verslagenheid over wat er allemaal in de wereld om mij heen gebeurt. Ik voel me een beetje murw geslagen, emotioneel uitgeput. Dit type gevoel zal zeker ook met mijn ouder worden te maken hebben. De spankracht neemt af, ik moet soms meer vechten tegen het gevoel van moedeloosheid. Tegelijkertijd weet ik dat het positieve gevoel terugkomt.

De gebeurtenissen die daarin een rol spelen zijn zeer divers. Ik word moedeloos van politieke partijen, die wederom deze Provinciale verkiezingen gebruiken om landelijke politiek te bedrijven. Ik vind dat uitholling van ons democratisch bestel. Dan is er het enorme gevoel van onmacht en verdriet bij de aanslagen afgelopen dagen in Nieuw Zeeland en Utrecht. Dit alles wordt versterkt door de wijze waarop de politieke partijen FvD en PVV zonder enige reflectie aangaande de aanslagen en zonder respect voor de doden en gewonden, hun immigratie-agenda naar voren schuiven. Of wat de doen met het vreselijke bericht dat een vader zijn achtjarige dochtertje om het leven brengt? Zelfs heb ik even nagedacht hoeveel van dit type ellendige gebeurtenissen ik tijdens mijn leven heb meegemaakt. Het zijn er ongelooflijk veel. En telkens weer pakken we de draad om ‘gewoon’ verder te leven weer op. 

Jan-Siebelink-Jas-van-belofte-RecensieDat ‘gewoon’ verder leven krijgt er in deze levensfase wel een dimensie bij. Nadrukkelijker vraag ik mij af hoe lang ik nog te gaan heb en wat mij aan vreugde en verdriet te wachten staat. En dan de vraag der vragen: ‘Is er na de dood nog iets of is het leven over en uit?’ Zo enigszins somber kijkend naar de TV, schuift daar ineens de schrijver Jan Siebelink bij DWDD aan tafel. Hij heeft het boekenweek geschenk 2019 geschreven ‘Jas van belofte’. In het boek wordt de hoofdpersoon Arthur met hoge snelheid per ambulance naar het ziekenhuis gebracht.  Tijdens deze rit overziet de hoofdpersoon al bijna vanaf de andere zijde wat hij achterlaat, en vraagt hij zich af of het genoeg is. Hij is er zeker van dat hij bezig is het leven te verlaten. Hij hoopt zelfs de weg van zijn vader te gaan, die in de hemel vast een goed woordje zal doen voor zijn zoon. En hij beseft dat het onvoorstelbare, namelijk dat er een hemel is, waar zou kunnen zijn, 

De 81-jarige Jan Siebelink, weer helemaal fit na een beroerte in 2017, praat ruim dertien minuten honderduit over de fase van zijn leven waarin hij nu zit. Hij kan zich niet voorstellen dat hij dood zal zijn. Hij smeekt bijna ‘laat mij niet dood gaan.’ Hoewel hij vind dat hij genoeg heeft gedaan met zijn leven, zit hij nog vol plannen. Hij filosofeert over het toenemende aantal 80 plussers, die leesgroepjes gaan vormen in buurten. Hij stelt zich voor dat zij platforms bouwen en zo politieke druk uitoefenen om overal buurtboekwinkels te openen. Het hele land moet weer gaan lezen!

Dit heerlijke interview met deze vitale 81-jarige beurt mij enorm op en haalt mij snel uit mijn somberheid van dat moment. Net als Siebelink blijf ik plannen maken en uitvoeren, vooral dichtbij huis in de buurt. Daar horen boeken lezen, goede gesprekken voeren en blijven proberen de wereld om je heen te volgen en te begrijpen bij. Dat is LEVEN. Ongeacht de leeftijd wil ieder mens ‘er toe doen’, voor zichzelf op de eerste plaats en daarna voor de ander. Je wilt misschien wel een beetje onsterfelijkheid op aarde. Maar ja, pas als we deze aarde verlaten hebben, weten we of we onsterfelijk zijn of niet.

Het onvoorstelbare kan waar zijn …. of ik geloof dat er niets is na de dood of ik  geloof in iets van een hiernamaals. Het boekenweek geschenk 2019 lijkt mij een troostrijk boek. Ik ga het dan ook zeker lezen.