Het staat me steeds meer tegen een boek te lezen op de e-reader, behalve op vakantie dan. Het zwarte, donkere apparaat nodigt niet uit om het te openen, laat staan er in te gaan lezen. Daarom heb ik laatst weer eens een, hard copy, een gewoon boek, gekocht: De Tovenaar van Colm Tóibin, een geromantiseerde biografie over Thomas Mann. Een dikke pil, die ik met veel plezier binnen een week uitgelezen heb. Het is een verademing om overdag even een boek te pakken dat op een tafeltje uitnodigend ligt te wachten om gelezen te worden. Je ziet de omslag, de titel en de dikte. Je kunt tijdens het lezen gemakkelijk terug en vooruit bladeren. Lezen brengt je voor even in een andere wereld en is een heerlijk rustpunt. Tot mijn eigen verrassing smaakt het naar meer en ik lees nu het boek van Thomas Mann ‘Jozef en zijn broers’. Het enige nadeel is dat dit boek zo dik is dat het lastig vasthouden is.

Sowieso vraag ik mij de laatste tijd regelmatig af of digitalisering nu zo verheffend en prettig is. E-reader, Email, App, Twitter, Instagram, Facebook, Linkedin, Blog, het communiceert gemakkelijk en heeft een enorm bereik. Echter, het heeft tegelijk iets onpersoonlijks, het werkt zelfs enigszins vervreemdend. Een echt boek lezen, een brief schrijven, een ansichtkaartje sturen, gewoon met de hand iets opschrijven….ik doe het bijna nooit meer. Mijn eigen handschrift kan ik zelf nauwelijks nog lezen.

Natuurlijk vraag ik mij als pensionado af: ‘Is alles van vroeger nu beter?” Nou, zeker niet zou ik zeggen. Met veel plezier schrijf ik al jaren een blog over mijn ouder worden. Dat wordt verspreid via email, facebook en linkedin. Toch kan ik het niet laten: in 2016, 2018 en 2021 heb ik van die blogs een echt boekje laten maken.

Erg leuk om weg te geven aan familie en vrienden en er dan op de eerste pagina een handgeschreven persoonlijke opdracht in te schrijven.

Het ene moment denk je alles goed onder controle te hebben, het andere moment nemen bepaalde gebeurtenissen een verrassende wending en raak je een beetje in de stress. Dat kan vanwege hele leuke en positieve dingen zijn, of minder leuke. De controle over iets hebben zit vooral in het hoofd. Daar moet ik de rust vinden, die mijn dagelijkse leventje weer in balans brengt. Het effect van onrust in je hoofd is fysiek te merken. Je voelt je gedurende de dag vele malen snel moe en lusteloos. Feit is dat je bij het ouder worden stressgevoeliger wordt. Daarbij komt dat je als pensionado meer tijd hebt om over zaken langer te denken.

Zo ben ik vanaf het moment dat ik vijfenzeventig ben geworden meer dan anders in mijn hoofd bezig met het perspectief van de dood, die wel erg dichtbij komt. Ik ben gezond van lijf en leden. Onze dochter is in verwachting en mijn lief en ik worden weer oma en opa, dit keer van een kleinzoon. Hoe gelukkig kun je zijn! En toch gaat het in mijn hoofd spoken….. Blijf ik nog lang gezond? Hoeveel jaar zal ik mijn kleinkinderen mogen meemaken? Zie ik ze naar de middelbare school gaan? Hoe reageren ze op opa als ze groter zijn? In plaats van een geluksgevoel, bekruipt me dan een gevoel van neerslachtigheid.

Op zulke momenten geef ik mijzelf een schop onder de kont. Kop op! Geert, doe niet zo moeilijk, zeg ik dan tegen mijzelf. Je hebt afgelopen zaterdag de eerste verjaardag van je jongste kleindochter gevierd. Je andere kleindochter wordt over een maand vier en gaat dan naar de basisschool. Je dochter is drieëntwintig weken zwanger…. Zeur niet, maar geniet van het opgroeien van je kleinkinderen en geniet ervan hoe je eigen kinderen hun rol als vader of moeder invullen. Geniet van de dag, prijs je gelukkig als vijfenzeventigjarige!

Ook praktische zaken kunnen je denken op hol laten slaan. Zo hebben we, mede door corona, besloten begin dit jaar een chaletje te kopen en dat te plaatsen op een camping in Langweer. Mijn lief en ik spreken af dat te doen voor vijf jaar. De achterliggende gedachte is dat we daarna weer actief op zoek willen gaan naar een andere manier van vakantie houden. Zo blijf je als oudere lekker actief en inspiratievol en dat is een goede manier om prettig oud te worden. We staan daar nu enkele maanden en hebben het erg naar ons zin. Maar zoals vaker in het leven gebeurt er iets onverwachts. Half augustus kondigt de eigenaar van de camping aan dat hij nog dit kalenderjaar de grond wil verkopen, het liefst aan de huidige bewoners. Mocht dat niet lukken dan verkoopt hij het aan een projectontwikkelaar. Deze boodschap is extra balen, omdat we de eigenaar eind vorig jaar nog nadrukkelijk gevraagd hebben of er op korte termijn iets met de huurconstructie van de grond zou gebeuren.

Tja en dan gaat het weer spoken in mijn hoofd. Je zit maar aan één ding te denken en emoties hebben de overhand. Het hoofd draait op volle toeren, echter niet constructief. Je voelt je snel doodmoe. Nieuwe schulden maken willen we eigenlijk niet in onze laatste levensfase. Het splinternieuw chaletje moeten verkopen betekent ongetwijfeld financieel een strop.

Na de eerste schrik herpakken we ons. We tellen onze zegeningen. Belangrijker dan geld is dat we gezond zijn en kunnen genieten van onze kinderen en kleinkinderen. Die gedachten alleen al geven rust en energie. We gaan een aantal opties op een rijtje zetten en die de komende twee weken verder onderzoeken. Ondanks het feit dat de uitkomst nog niet helder is, zijn we in control.

En, als het volgende week mooi weer is, rijden we naar Friesland om een paar dagen heerlijk te genieten van ons chaletje…… nu kan het nog…….!

Er zijn verjaardagen die je extra aan het denken zetten over het leven en dan met name de lengte in jaren daarvan. Dit keer op mijn vijfenzeventigste voelt het heftig omdat je steeds dichterbij het einde van je leven komt. Daar sta je dan als gezonde 75-jarige in het middelpunt van de feestvreugde die je niet wil laten bederven door sombere toekomstgedachten.

Deze verjaardag heb ik de behoefte gevoeld om te reageren met: ‘Dank je voor de felicitatie, ik teken er voorlopig tien jaar bij en dan zie ik wel weer verder.’ Wat ik er niet bij zeg is, dat ik die tien jaar hoop door te brengen in redelijk goede gezondheid op fysiek en geestelijk vlak. En daar zit nu juist het lastige. Onderzoek toont aan dat vanaf gemiddeld 75 jaar de kans op twee of meer chronische aandoeningen sterk toeneemt. Ik ga deze niet allemaal benoemen en zeker niet teveel toelaten in mij hoofd. Wel zie ik in mijn omgeving voorbeelden genoeg. In dat perspectief op mijn nabije toekomst probeer ik mij vast te houden aan de theorie die ik zelf in mijn praktijk als gerontoloog veel heb uitgedragen. Ik wil mij nog meer richten op het verder ontwikkelen van mijn eigen stuurcompetenties. Grote, innerlijke veerkracht zal mij helpen zo positief mogelijk om te gaan met het leven inclusief eventuele beperkingen.

Belangrijk voor die veerkracht is de balans tussen je vaardigheden en de omgevingsdruk waarin je verkeert of wilt verkeren: zie het ecologisch model van Lawton (bron: Leene e.a. 1994). Gaat bijvoorbeeld het lopen moeilijker, dan kijk je naar de mogelijkheden van een nieuwe balans. Allereerst natuurlijk of er iets medisch gedaan kan worden aan de loopproblemen. Je kunt verder kijken naar hulpmiddelen zoals rollator, traplift of hulp vragen, maar eventueel ook een andere woonomgeving. Bij dit alles is het voor de innerlijke balans belangrijk dat er voldoende uitdaging blijft. Als de (nieuwe) omgevingsdruk te zwak is, verval je gemakkelijk in verveling en neerslachtigheid en als die te sterk is ontstaat er stress en agressie. Vind je de goede balans dan ben je in flow en voel je je goed in je situatie van dat moment. Feitelijk is het zoeken naar balans op alle vijf levensgebieden van toepassing: op je fysieke en geestelijke gestel, je sociale contacten, je materiële zaken en belangen, je activiteiten en natuurlijk je zingeving.

Ik besef dat van mij de komende tien jaar en wellicht nog langer, veel gevraagd zal worden van mijn zelfkennis en eigen kracht. Nog meer dan voorheen zal ik kijken naar wat ik wel en niet kan en wat de omgeving mij daarbij te bieden heeft. Dat vraagt om duidelijke, eerlijke communicatie met iedereen in mijn sociale netwerk en dat is niet altijd gemakkelijk. Daarbij is het evenzeer van belang om in je contacten met anderen positief te blijven denken en doen. Een goede balans in je sociale netwerk hebben en houden, draagt wellicht het meeste bij aan gelukkig oud worden. Ik verkeer op mijn 75ste in de gelukkige omstandigheid dat ik samen met mijn lief ben, beiden zijn we nog gezond. Het goed gaat met onze kinderen, kleinkinderen, familie en vrienden.

Alles bij elkaar is het een uitgebreide en bijzondere 75ste verjaardag geworden. Eerst thuis in Rotterdam, daarna in Langweer. In het weekend hebben we met onze kinderen en kleinkinderen in een heerlijke B&B vertoefd. Zondagavond op de camping hebben we de buren uitgenodigd. In de aansluitende week zijn de broer, schoonzus en zussen van mijn lief een paar dagen langsgekomen en hebben we o.a. een mooie vaartocht met een Langweerdersloep gemaakt.

Maar het meest mooie en emotionele moment is er als onze dochter en haar partner vertellen dat zij een baby verwachten. Onze dochter is in verwachting. Voor de derde keer worden mijn lief en ik oma en opa.

Een betere motivatie voor de komende tien jaar en hopelijk nog meer, kan ik me niet wensen, toch?!