We zwijgen een politieke partij dood, leggen een cordon sanitaire aan, of we zien iemand even niet staan. Dit doodzwijgen betreft in het geval van een politieke partij ook nog niet eens één persoon, maar heel veel mensen die al dan niet met overtuiging op deze partij stemmen. We denken dan dat de partij en haar ideeën verdampen op den duur. Niet rechtstreeks communiceren met elkaar betekent geen vruchtbare sociale netwerken bouwen en uiteindelijk jezelf als individu niet meer ontplooien. Het effect is dat we daarmee individuen en grote groepen mensen in een sociaal isolement drukken.


In mijn vorige drie blogs schrijf ik over participatie, tolerantie, individualisering. Vandaag sluit ik het kwartet af met dit blog over sociaal isolement. De rode draad in deze vier blogs is de gedachte dat communicatie ‘de levensadem’ is van mensen. De huidige individualisering binnen onze samenleving vraagt van het individu dat hij zijn sociale competenties blijft ontwikkelen en inzetten. Vanuit goede communicatie en zelfsturing is het mogelijk voor het individu om zich staande te houden in de zich snel ontwikkelende maatschappij. Lukt dit niet, om welke reden dan ook, raken mensen snel sociaal geïsoleerd. Wetenschappelijk gezien is er relatief weinig bekend over sociaal isolement in onze huidige samenleving. Vooral dan het ontbreken of gebrekkig functioneren van sociale contacten tussen groepen mensen. We denken bij isolement vaak aan eenzaamheid onder ouderen, of aan specifieke probleemgroepen als dak- en thuislozen, verslaafden en psychiatrische patiënten. Ik raad de lezer aan eens de studie te lezen van Hortulanus e.a.: ‘Sociaal isolement’, 2003, Elsevier Overheid. De auteurs richten zich met hun onderzoek naar sociaal isolement op de Nederlandse bevolking als geheel. Zij schetsen een gevarieerd beeld van de achtergronden, oorzaken en gevolgen van sociaal isolement en de betekenis van sociale netwerken in onze samenleving. Sociaal isolement is niet alleen een privé kwestie. Het is in onze huidige geïndividualiseerde samenleving een nieuw bestaansrisico. In dat opzicht is er ‘alle hens aan dek’ in Nederland maar ook daarbuiten. Politieke partijen doen er daarom goed aan niet het thema Veiligheid, maar het thema Onderwijs (life long learning) op 1 te zetten. Met goed ontwikkelde competenties kunnen jong en oud, Nederlander en Medelander op eigen wijze een bijdrage leveren aan een samenleving, waarin iedereen zich senang voelt. indonesie1 404Participatie en tolerantie vormen samen de voedingsbodem voor betekenisvolle persoonlijke netwerken. Van daaruit kan gewerkt worden aan betekenisvolle maatschappelijke netwerken. Deze persoonlijke en maatschappelijke netwerken kunnen er voor zorgen dat bijvoorbeeld de Nederlands / Marokkaanse gemeenschap niet verder in de verdrukking raakt en steeds meer als groep in een isolement terechtkomt. Laten we ons er permanent van bewust zijn dat mensen in onze samenleving zo maar in een kwetsbare positie terecht kunnen komen en vervolgens als groep in een sociaal isolement. Je  raakt werkeloos, je komt in de bijstand, je hebt een beperking, je bent kansarm, je bent pedofiel, je wordt als Marokkaan of Turk in Nederland geboren, je bent vluchteling en op zoek naar een menswaardig bestaan, je bent Pool, Bulgaar, Roemeen en op zoek naar werk en inkomen.

Onze moderne samenleving vraagt niet om simpele oneliners of nog meer regels, maar naar mijn mening om samenspraak gericht op sociale verbinding en voorkomen van sociaal isolement. Samenspraak in het gezin, in het onderwijs, in de buurt, in de stad, in de politiek, in het werk, in Nederland, in Europa en in de wereld.