Het is vijf uur vliegen van Schiphol naar Teheran. De Boeing zit vol met Iraniërs uit Nederland, de VS en Engeland die, zo denken wij, met vakantie gaan in hun geboorteland. Iedereen ziet er modern en westers uit. Dan, als we geland zijn, worden grote handtassen uit de bagagerekken gehaald en doen alle vrouwen een hoofddoek om. Sommigen bedekken nog andere lichaamsdelen met verhullende kleding. Wellicht wat naïef heb ik niet meteen door dat mijn lief ook een hoofddoek moet dragen. Ze heeft er gelukkig zelf wel rekening meegehouden.
De laatste jaren zoeken wij vakantiebestemmingen, waar we kennis kunnen maken met totaal andere culturen. Het is een mooie uitdaging voor mij persoonlijk, in een levensfase waarin ik als fulltime pensionado extra op zoek ben naar zingeving en wat avontuur in mijn dagelijkse bestaan. Om de wereld niet al te angstig te ervaren, wil ik graag meer voeling krijgen met andere culturen, godsdiensten en leefwijzen. En ik heb er nu de tijd, het geld en de energie voor. Ook deze reis valt mij weer op dat steeds meer jonge mensen deze avontuurlijke landen opzoeken. Ik ben er van overtuigd dat door de toenemende globalisering het goed is al vroeg in je leven kennis te maken met de wereld in al haar facetten.
We hebben gekozen voor een reis van drie weken door Iran, Turkmenistan, Oezbekistan en Kazachstan. Een route van 3000 km per trein en auto langs een van de oude Zijderoutes. Het reisbureau (Mevoreizen) heeft alles voor ons geregeld: de transfers, de hotels en de gidsen ter plaatse. Op die manier kun je binnen de mogelijkheden van het land redelijk comfortabel reizen. In no time sta je dan vanuit het welvarende en vrije Nederland op 22 juli 2018 in het door het westen verfoeide Iran, het eerste land op onze reis. De leiders zelf vinden deze Islamitische Republiek een religieuze democratie. Er is een gekozen president en een parlement. De feitelijke macht ligt echter bij de geestelijk leider en de Raad van Hoeders. Zij toetsen alle beslissingen aan de Islamitische wetgeving, de Sharia. We bezoeken deze eerste dag een oude leger/defilé plek midden in Teheran, de Grote Bazaar en het prachtige Golestan Paleis. Begin van de avond maken we een autoritje in de bergketen rond Teheran.
Al heel snel is in al onze poriën dit ayatollah regime zichtbaar en voelbaar. Onze Engels sprekende gids blijkt niets van dit regime te moeten hebben. Hij vertelt ons dat in Teheran ruim 70% een ander regime wenst, maar de repressie is groot. Op onze vraag wat hij van Trump vindt, is hij heel duidelijk: een mafkees waar veel Iraniërs toch blij mee zijn, want hij pakt het regime aan. Veel Iraniërs willen een omwenteling, maar geen revolutie, geen bloedvergieten.
Normaal pinnen met bankpasje is lastig in deze landen. Daarom zullen we de komende weken onze meegenomen cash dollars telkens inwisselen voor lokaal geld. In Iran doe je dat op de zwarte markt, zei onze gids. Met zijn hulp wisselen we op de Grote Bazaar 200 dollar. Vertrouwend op de gids krijgen we een paar dikke pakken geld met een elastiekje er omheen. Met enige moeite proppen we miljoenen Rial in de geldbuidels onder onze kleding. Als we twee dagen later de overgebleven stapel bankbiljetten tellen, blijkt dat we volgens de officiële koers nog steeds voor 200 dollar Iraans geld hebben. We hebben op de zwarte markt bijna twee keer zoveel als de officiële wisselkoers gekregen….
Mannen zie ik niet in korte broeken lopen, ondanks de 40 graden. Ik pas me daarom maar aan. Deze eerste dag is op alle fronten heftig. Niet alleen vanwege het straatbeeld met al die gesluierde vrouwen, inclusief mijn lief, maar ook de totale chaos van auto’s, bussen, brommers, mensenmassa’s in deze miljoenenstad met permanente files en gigantische luchtverontreiniging.
Om tien uur ’s avonds brengt de gids ons naar het station voor de nachttrein naar Esfahan…..
Op mijn netvlies staan de foto’s van de Thaise voetballertjes en hun leider die na weken zoeken levend gevonden worden ergens diep in een grot. De wereld leeft weken lang intens mee met twaalf voetballertjes, hun begeleider en de fantastische hulpverleners. Met man en macht staan mensen klaar om te helpen. Spectaculair is de reddingsactie die uiteindelijk op gang komt, waarbij helaas een van de hulpverleners omkomt. Op 10 juli zijn zij allemaal bevrijd uit hun zeer benarde positie. Het is ongelooflijk goed en positief nieuws. De wereld juicht! Elk leven telt, is kostbaar en onbetaalbaar…. en dat biedt mij hoop….
‘Laat mij maar veel naar muziek uit deze jaren luisteren als ik ooit dement ben’, zegt mijn lief. We kijken samen naar een TV programma over The Beatles tussen 1963 en 1967. Het is de tijd van Elvis Presley, Chubby Checker, Bob Dylan, Buddy Holly, Fats Domino, Jim Morisson. Telkens, als de eerste akkoorden klinken van een song uit die tijd begint mijn lief de tekst mee te zingen. Ongelooflijk hoe tekst en melodie in haar geheugen zijn opgeslagen. Ik moet eraan denken hoe ingrijpend de ziekte van alzheimer is. Je mag hopen dat je er zelf geen weet van hebt. Je partner, je kinderen zullen het er vreselijk moeilijk mee hebben. Het is een proces voor hen van langdurige verlieservaring. Stel dat ik alzheimer krijg, welke diepliggende herinneringen en karaktereigenschappen treden dan op de voorgrond? Ga ik liedjes uit mijn jeugd herkennen en meezingen? Word ik onrustig of juist heel rustig? Het zijn gedachten die in deze levensfase af en toe opkomen en mij angstig maken. Maar ik wil juist niet focussen op achteruitgang. Ik wil niet angstig zijn voor wat dan ook. Ik wil mijn zegeningen tellen en mij verder ontplooien…… ‘Eight days a week’.
Ik denk terug aan die tijd, ik ben 18 jaar. De rassenscheiding is op veel plekken in de wereld nog normaal. Het zijn de roemruchte jaren van Che Guevara, Fidel Castro en de Cuba crisis; van de moord op J.F. Kennedy; van ds Maarten Luther King, zijn beroemde speech “I have a dream’; de moord op hem; van Chroetjsjov die afgezet wordt; van de oorlogen in Vietnam en Cambodja. Ik zit als puber/adolescent in de levensfase vol levenslust, groei en ontwikkeling. Ik zoek mijn eigen identiteit, zowel uiterlijk als innerlijk. Welke meisjes vind ik leuk en willen zij ‘met mij gaan’? De nieuwe broek die ik koop, moet onder de naaimachine, want de pijpen horen super smal te zijn. Mijn krulhaar staat alle kanten op en groeit tot op mijn schouders. Een echte bontjas, tweedehands, maakt mijn hippieachtige outfit compleet. Over alles wat er gebeurt om mij heen en in de wereld, heb ik een duidelijke, zekere mening. Opvoeden moet vooral anti-autoritair zijn. Primitieve culturen bestaan niet, juist die culturen zijn vaak hoogstaander dan de onze. Iedereen is gelijk en moet dezelfde kansen hebben en krijgen. Ik ben tegen de Vietnamoorlog, roep ‘Johnson moordenaar’. Ik wil niet in militaire dienst, want ik voel mij een pacifist en elke zondag naar de kerk gaan is geen optie meer. Ik ben 18 jaar en zoekende wie ik wil worden…….‘Eight days a week’.