‘Dor hout’….

Volgens de columniste Marianne Zwagerman zetten we onze welvaart op het spel om een paar duizend kwetsbare ouderen te redden van de coronadood. ‘Dor hout’ noemt ze die kwetsbare mensen. Als corona hen er nú niet onder krijgt, dan leggen ze over één of twee jaar wel door iets anders het loodje, redeneert ze.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is web-2201culliekemarsmanweb-1-1.jpg

Onze nieuwe dichter des vaderlands Lieke Marsman (30 jaar), die ruim twee jaar geleden kreeg ze te horen dat ze kraakbeenkanker heeft, reflecteert in haar gedichten op de waarde die het leven en de dood krijgen in een mensenleven. Hoe leef je met een levensbedreigende ziekte? “Het is een tijd van ziekte”, zegt Marsman, “en alle zieke en zwakke mensen zijn het afgelopen jaar nagenoeg afgeschreven, als ‘dor hout’. Nou, dorder dan ik op dit moment ben kan eigenlijk niet, maar dat betekent niet dat ik geen ambities meer heb, geen dromen. En zoals ik zijn er in Nederland duizenden mensen.”

De coronacrisis zet mij meer dan ooit aan het denken over hoe we met elkaar samen leven in dit land. Het moge duidelijk zijn dat de dor hout redenering in schril contrast staat met nog steeds ambities en dromen hebben. Ik weet niet of hier sprake is van een generatieverschil: Zwagerman 51 jaar, Marsman 30 jaar en ik 74 jaar. Wat ik wel weet is dat generaties nogal van elkaar kunnen verschillen in de wijze waarop zij in de maatschappij staan, maar elkaar tegelijkertijd hard nodig hebben.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is 20210128_155639.jpg
Een generatie is in sociologische betekenis een categorie mensen die in dezelfde periode (van bijvoorbeeld 15 jaar) geboren zijn (een geboortecohort) en te maken heeft met gemeenschappelijke eigenschappen die individuele verschillen kunnen domineren.

Kijkend naar kenmerken van generaties volgens generatiedeskundige Aart C. Bontekoning, ben ik – Protestgeneratie (1940-1955) – grootgebracht met zoeken naar idealen, met protesteren en polariseren, met zenden en uitleggen (lees ook: drammen). Dat klopt in grote lijnen ook. De Pragmatische Generatie (1970-1985) is veel meer gericht op pragmatisch denken, tijdelijke en wisselende nuttige netwerken, ervan uitgaan dat de neuzen verschillende kanten opstaan. Deze generatie zit ook vaak gevangen in bestaande hiërarchie. Ik zie deze kenmerken duidelijk bij onze huidige politieke leiders. Tien jaar Rutte heeft ons redelijk goed door de crisis geholpen. Echter de aanpak van de coronacrisis de laatste maanden en de vreselijke toeslagenaffaire laten wat mij betreft zien dat het tijd wordt voor wisseling van generatie.

Deze tijd van supersnelle veranderingen, ook mondiaal, vraagt mijns inziens authentiek leiderschap waarbij centraal staat dat we vooral onszelf willen leiden, dat we willen leren van elkaar en van iedereen en dat we doen wat zinvol is. We moeten beseffen dat anno 2021 de diversiteit in onze samenleving en onze plek in de wereld, gewoon een gegeven is. Om die cultuuromslag te bereiken zullen we hokjesgeesten en bestaande grenzen moeten doorbreken.

Over de politiek schrijft onze jonge dichter des vaderlands: ‘Met een infuus in je hand en twintig hechtingen in je rug is het moeilijk te geloven dat de Nederlandse overheid de afgelopen decennia heeft bezuinigd op het ­leven. Op het leven bezuinig je niet. En al helemaal niet als je jaarlijks 1,4 miljard kunt missen…….’

In mijn vorige blog heb ik deze cultuuromslag-wens geïllustreerd aan de hand van de jonge journalist Jesse Frederik, die uitgebreid onderzoek heeft gedaan naar de oorzaken van de toeslagenaffaire. Hij laat zien hoe ons democratisch systeem op alle niveaus is vastgelopen en dat het een grondige opknapbeurt nodig heeft.

Door het absurd hoge tempo van ontwikkelingen op allerlei gebieden zullen we in onze democratie naar maximale verbinding tussen generaties moeten streven. Kernopdracht is veel van elkaar leren en elkaar daardoor versterken, weten dat anderen op sommige gebieden slimmer zijn. Iedereen, politici, journalisten, burgers hebben daarin hun verantwoordelijkheid te nemen. Jonge mensen als Lieke Marsman en Jesse Frederik bieden mij hoop en vertrouwen.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is img_20200930_120218.jpg

Ik voel mij geen ‘dor hout’ op mijn vierenzeventigste. Integendeel, ik wil heel bewust met al mijn ambities en dromen in de wereld blijven staan. Ik zie daarom reikhalzend uit naar nieuwe leiders met name uit de Y-Generatie (1986-2000): creatieve, authentieke multi-taskers met frisse en heldere geesten.

‘Werk aan de winkel’

Het nieuwe jaar 2021 is extra heftig van start gegaan met de puinzooi van de presidentsverkiezingen in Amerika en het aftreden van het kabinet in Nederland n.a.v. de toeslagenaffaire. En dan nog steeds corona. Ik word er soms moedeloos van. Hoe moeten we deze grote maatschappelijke en politieke crisissen het hoofd bieden? Over anderhalve maand zijn er verkiezingen. Maar liefst 87 partijen hebben zich hiervoor ingeschreven! Ze hebben allemaal de oplossing in huis….. Het meest bont maakt Wilders het met zijn verkiezingsprogramma dat op allerlei fronten op gespannen voet staat met onze grondwet of er zelfs overheen gaat. Verbazingwekkend is dat er op de (anti-grondwettelijke) inhoud nauwelijks wordt gereageerd door andere politieke partijen. De reacties in veel kranten en op TV beperken zich tot opmerkingen dat het dit keer ‘zowaar 44 velletjes zijn’ en dat Wilders ‘terug wil naar de oerhollandse gezelligheid’ zoals het Sinterklaas feest met zwarte Piet. Deze één-partij-man heeft nu 22 kamerzetels en haalt er straks misschien nog een paar bij.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is 20201225_104747-2-4.jpg

Is mijn privébubbel op dit moment kleiner dan ooit, wat daarbuiten gebeurt is ongekend heftig en groot. Amerika en de toeslagenaffaire laten zien dat het functioneren van een democratisch stelsel behoorlijk onder druk kan komen te staan. Tegelijkertijd lijkt het of steeds meer mensen van het padje geraken. De bestorming van het Capitool door een feestvierende en selfies makende menigte. In ons landje de wekelijkse demonstraties van anti corona denkers zonder mondkapje en dicht op elkaar. Zij zoeken de confrontatie met de politie en veroorzaken bewust chaos.

Je zou zeggen dat er juist in deze crisis tijd en behoefte is aan zelfreflectie, enige diepgang en saamhorigheid. Het tegendeel is waar: op allerlei plekken en niveaus wordt geblamed, geshamed en gepolderd, als kletsen we aan de borreltafel. Iedereen heeft overal verstand van en krijgt via allerlei media uitgebreid de gelegenheid om zijn mening ongefundeerd rond te toeteren.

Dan de (anti) climax rond de toeslagenaffaire. Er wordt al maanden gesteggeld over wie van dit alles de schuld heeft. Door dit eindeloze gekrakeel en vooral het zoeken naar de schuldige heeft, nadat Lodewijk Asscher zich terugtrok, het kabinet uiteindelijk toch maar besloten in haar geheel af te treden. Ik kan dat begrijpen, het is goed dat er een schuldbewust signaal wordt afgegeven. Maar de crisis zit veel dieper in onze samenleving dan alleen bij de ambtenaren en verantwoordelijke politici.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is 550x827.jpg

Dit weekend lees ik in De Correspondent de voorpublicatie van het boek ‘Zo hadden we het niet bedoeld, de tragedie achter de toeslagenaffaire’ van de onderzoeksjournalist Jesse Frederik.

Citaat:

‘De toeslagenaffaire ontstond niet door kwaadwillende personen of schuldige kabinetten, maar door de logica van en dynamiek tussen zes verschillende instituten: de regering, de Tweede Kamer, de ambtenarij, de rechtspraak, de pers en wij – kijkers en kiezers. Ieder van hen droeg onbedoeld bij aan hoe alles misging: een gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel bij de een, een overdreven dadendrang bij de ander en ook: angst en wantrouwen jegens elkaar.

  • De pers wil nieuws en maakt overdreven gewag van enkele fraudegevallen.
  • De Kamer is geschokt en eist keiharde maatregelen van de regering.
  • De regering wil niet bagatelliseren en schrijft veel te strenge wetgeving voor.
  • De ambtenaren willen niet ongehoorzaam zijn en voeren het beleid rechtlijnig uit.

Het resultaat: tienduizenden goeden lijden onder enkele kwaden.

  • De slachtoffers van de te strenge regels komen groot in het nieuws
  • De pers schreeuwt nu andersom moord en brand: dit kan niet de bedoeling zijn!
  • De Kamer is wéér geschokt en eist nu compensatie.
  • De regering wijst naar de Belastingdienst die…
  • Enzovoorts, enzoverder.
Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is speakers_speaker_260_thumbnail.jpg

Einde citaat.

De onderzoeksjournalist Jesse Frederik (1989) laat na gedegen onderzoek (anderhalf jaar) zien dat we in de toeslagenaffaire allemaal pakken boter op ons hoofd hebben. Zijn ijzersterke analyse toont aan dat ons democratisch systeem een grondige opknapbeurt nodig heeft. Er is werk aan de winkel, ook voor mijzelf. Deze generatie Y journalist houdt mij als babyboomer een spiegel voor. Ik zie een frisse blik en daarmee ga ik naar de a.s. verkiezingsprogramma’s kijken.

Blaastraining

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is 20201226_181455.jpg

Soms is het extra prettig om oud te zijn. In dit nieuwe jaar 2021, waarin ik de leeftijd hoop te bereiken van 75 jaar, hoor ik bij de doelgroep die redelijk vooraan staat bij de vaccinaties. Natuurlijk heeft oud zijn nog veel meer prettige kanten, mits je redelijk gezond van lijf en geest bent (blijft….) en een redelijk inkomen hebt. Je hoeft niet meer zo nodig mee te doen met de prestatie maatschappij. Je kunt eigen keuzes maken wat betreft je dagelijkse bezigheden. Deze kunnen van zeer verschillend kaliber zijn. Een wandelingetje van 3 tot 5 kilometer in de buurt tot het volgen van bijvoorbeeld een digitale cursus vanuit de Erasmusacademie over de filosoof Walter Benjamin.

We worden de laatste decennia ouder en ouder en tegelijk lopen we grotere kans op allerlei ziekten, zoals kanker, hart- en vaatziekten, hypertensie, prostaatproblemen en dementie. Zo kijkend naar de ouderdom kun je zeggen dat we bij het ouder worden steeds grotere kans lopen te overlijden aan een of andere ouderdomsziekte. Natuurlijk kun je altijd overlijden aan een ziekte of ongeval, maar dat beschouwen we als pech.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is 3765.jpg
bioloog Andrew Steele ‘Do we have to age?’

Er zijn wereldwijd wetenschappers die hard werken aan de ontwikkeling van anti- verouderingsmedicijnen. Zij hebben als belangrijkste uitgangspunt dat je ziektes kan genezen. Na uitgebreide studies op muizen zijn wetenschappers nu proeven aan het doen om verouderde cellen bij mensen te verwijderen. Binnenkort zal er baanbrekend onderzoek beginnen om te kijken of metformine, een medicijn dat gebruikt wordt om diabetes te behandelen, de progressie van aan leeftijd gerelateerde chronische ziekten (hartaandoeningen, kanker en dementie) kan vertragen. Als dit succes oplevert is 90 jaar, 100 jaar en zelfs 130 jaar oud worden mogelijk en zelfs aantrekkelijk.

  • Vijf jaar geleden heb ik een aantal blogs hierover geschreven. Wellicht is het leuk om deze futuristische mijmeringen nog eens te lezen? Je kunt ze eenvoudig terugvinden op deze website onder het kopje ‘Blogs uit het verleden’ september en oktober 2016.

Deze coronatijd laat nog eens duidelijk zien hoe groot het aantal kwetsbare ouderen is en hoe kwetsbaar wij als mens sowieso zijn. Je kunt van alles bedenken om ziekten te genezen, maar zeker zo interessant is het om te kijken hoe je ziekten kan voorkomen. Deze coronacrisis en al die( ouderdom)ziekten zouden we moeten plaatsen in het perspectief van leefstijl. Hoe gezond of ongezond leven wij: verkeerd eten, weinig bewegen, veel drinken en roken, permanente stress om te presteren of om je hoofd boven water te houden. Onderzoek hiernaar wijst uit dat mensen met een lager opleidingsniveau (basisonderwijs + vmbo) zes jaar korter leven en vijftien jaar minder in goede gezondheid, dan mensen met een hbo of universitaire opleiding.

Nu ik ouder word en deze coronacrisis meemaak, besef ik meer dan ooit dat als we het leven de moeite waard vinden we vooral zelf moeten investeren in een gezonde leefstijl. Het is goed om ons dat te realiseren tijdens alle kritiek (positief en negatief) die we loslaten op wetenschappers en politici die druk zijn met het corona vaccinatie beleid. Wat kunnen we zélf bijdragen aan een goede gezondheid. Deze taak ligt er evenzeer voor het bedrijfsleven in allerlei sectoren, van voeding tot luchtvaart.

Deze afbeelding heeft een leeg alt-atribuut; de bestandsnaam is shutterstock_1550067764.jpg

Wat mijn bijdrage aan een beter fysiek betreft, ben ik vooral druk met de al jaren voelbare slijtage in mijn linker heup en rechterknie. Ik moet veel moeite doen om mijzelf te motiveren fysieke oefeningen te doen. Toch moet het, zeker in deze coronatijd. Mijn lief helpt mij daarbij. Samen wandelen wij nu dagelijks zo’n 3 tot 5 kilometer in de buurt. Echter, ik ervaar een nieuw fysiek ongemak. Tijdens sommige wandelingen wordt een heftig beroep gedaan op mijn blaasspieren. De lockdown is de oorzaak dat ik op zo’n moment niet ergens een kroeg of andere openbare gelegenheid binnen kan rennen. Op die momenten denk ik: ‘Was ik maar eerder met blaasspieroefeningen begonnen’…..