Wat kan er toch veel gebeuren in enkele weken. Afgelopen oktober onderga ik bij mijn huisarts zoiets als een APK keuring met als resutaat dat ik naar de oogarts, longarts en orthopeed verwezen wordt. Eerst een staaroperatie linkeroog. Het resultaat is verrassend. Ik zie de wereld weer helder en grotendeels zonder bril. Wel is een leesbril nodig. Dan een apneu onderzoek, dat resulteert in het gebruiken van een apneu apparaat in de nacht. Overdag voel ik mij veel fitter dan voorheen. Tenslotte krijg ik eind november een nieuwe linkerheup.

Iedereen weet dat je bij het ouder worden in een levensfase geraakt, waar slijtage, fysieke en psychische achteruitgang en kans op ziekten groter worden. Statistisch gezien is dit zeker het geval na vijfenzeventig jaar. Bij mij is op mijn zesenzeventigste duidelijk dat er enige revisie c.q. vervanging van lichamelijke onderdelen nodig is. Natuurlijk zie ik op tegen al deze bezoeken aan het ziekenhuis. Maar ik focus mij op het gegeven dat deze klachten medisch goed aan te pakken zijn. Mijn dagelijkse leven zal in kwaliteit toenemen. Daar mag ik hardstikke blij mee zijn, zeker in het licht van allerlei ziekten met een veel malen slechter perspectief, zoals kanker, ernstige hart- en vaatziekten of dementie.

Controle kunnen hebben en uitoefenen op je dagelijkse leven, is juist in deze fase van hoge ouderdom van het grootste belang. Volgens mij kun je daar niet vroeg genoeg op gaan voorbereiden. Al heel veel jaren ben ik bewust bezig mij op die fase voor te bereiden. Ik wil voorkomen dat ik fysiek en psychisch in een neerwaartse spiraal terecht kom.

Nu ik in zo’n APK moment zit, merk ik dat het lastig is om er positief in te blijven staan. Ik zie vooral op tegen de heupoperatie. Daarom praat ik mijzelf moed in en zoek ik steun bij anderen. Mijn lief heeft er baat bij als ik mij niet deprie opstel en gedraag. Mijn kleinkinderen willen graag met opa blijven spelen. Ik vraag familie en vrienden, die een heupoperatie hebben gehad, hoe zij die ervaren hebben. Horror verhalen wil ik niet horen. Bijna al deze lotgenoten steken mij een hart onder de riem: ‘Je gaat straks weer lopen als een kieviet.’ en ‘Als het moet, doe het nu en wacht niet tot je nog ouder bent!

Kijk, dat helpt!

Ruim twee maanden geleden viert een van onze goede vrienden zijn 80ste verjaardag met een lunch in een restaurant. Het is mooi om te zien en te ervaren hoe ruim vijftig familieleden, vrienden en andere dierbaren samen met hem en zijn vrouw deze verjaardag vieren: ‘Samen wordt het leven gevierd!’

Hoewel zijn fysieke situatie al jaren erg slecht is, hoor ik hem nooit daarover klagen. Altijd weet hij de positieve kant van zijn leven te benadrukken en daar leeft hij ook naar. Dan ineens afgelopen week krijgt hij een hartstilstand. Hij wordt gereanimeerd en komt op de IC van het ziekenhuis terecht. Na vier dagen in coma aan allerlei beademingsapparatuur lijkt er geen perspectief meer te zijn voor verbetering. In goed overleg met zijn vrouw wordt besloten de behandeling te stoppen…..

Daar sta je dan met enkele dierbaren aan het bed om afscheid te nemen. Hoe moeilijk ook, het voelt goed, heel goed om afscheid te nemen, hoewel hij er zelf waarschijnlijk geen weet van heeft. Het is een emotioneel en heel mooi moment. Hoe onbeholpen je ook aan het bed staat, het is een eerbetoon aan een dierbaar medemens. Het moment voelt als een ode aan het leven. Daar staand besef je tot in het diepste innerlijk, hoe wezenlijk het is om mensen om je heen te hebben, waar jij om geeft en die om jou geven: dat is het leven; dat is de zin van het leven.

Ik heb het al vaak in mijn blog genoemd: sociale relaties zijn de levensadem van de mens. Afscheid nemen van dierbaren hoort bij het leven, maar is vreselijk zwaar. Hoe ouder je wordt, des te meer besef je dat je in de levensfase zit, waarin dat afscheid nemen steeds frequenter zal plaatsvinden. Je intieme, persoonlijke netwerk wordt steeds kleiner. Bij elk afscheid lever je als het ware een stukje levensadem in.

Wat blijft zijn veel goede herinneringen, die op hun beurt weer helpen de zin van het leven te bijven zien.

‘Dit fysieke ongemak in je heup gaat met hulp van een fysiotherapeut waarschijnlijk over, want de artrose is de afgelopen tien jaar niet erger geworden’. Deze woorden ervaar ik als een oppepper, zo schrijf ik in mijn vorige blog. Nu, enkele fysio bezoeken later, voel ik mij al stukken beter, fysiek én mentaal.

Dit weekend lees ik een artikel in Trouw/Tijdgeest: ‘Ziek worden door woorden.’ Wat een arts tegen je zegt, en hoe, dóet er werkelijk toe. Je kunt ziek worden door de verkeerde woorden. Dit heet nocebo effect. Er is geen duidelijke verklaring voor dit fenomeen. Het heeft o.a. te maken met stress, verwachtingen, conditionering én de relatie tussen behandelaar en patiënt. Deze zetten bepaalde hersensystemen in werking.

Bij positieve benadering, zoals in mijn geval door mijn huisarts wordt mijn hersensysteem dat met pijn te maken heeft, gedempt……iets met endorfine en dopamine. Bij het nocebo effect werkt dit andersom. Negatieve verwachtingen en angst zorgen er voor dat mensen sneller lichamelijke sensaties ervaren. Als mijn huisarts had gezegd: ‘De slijtage van je heup is niet erger geworden, maar ja, artrose kun je niet tegenhouden, dus van je heupprobleem ben je voorlopig niet af….’, dan had ik dat als een afknapper ervaren en was ik vast meer paracetamol gaan slikken tegen de pijn.

Een goed contact met de behandelaar is oh zo belangrijk. Deze moet kunnen luisteren, mij serieus nemen en dingen goed uitleggen als ik daarom vraag. Op die manier onstaat er een vertrouwensband.

In deze fase van mijn leven neemt de kans op mankementen en chronische aandoeningen toe. Ik zal meer met (para)medici te maken krijgen. De vertrouwensband zal dus telkens weer een belangrijk onderdeel moeten zijn van de behandeling.

Woorden doen er toe…... Zonder af te doen aan de boodschap, heeft iedere patiënt de juiste woorden nodig om voorbereid te zijn op wat er kan gebeuren. De juiste woorden kunnen helpen zorgen en angsten beter te sturen. Mede daardoor zal de kans op behoud van voldoende kwaliteit van leven groot kunnen blijven.