Op de doordeweekse dagen rond zes uur, begin van de avond, zie ik uit naar het moment dat mijn lief thuiskomt van haar werk. Ik heb dan als huisman (ja, ja, dat word je wel als fulltime pensionado met een werkende vrouw) het avondeten voorbereid. Voordat we gaan eten, drinken we een glaasje witte wijn en wisselen we onze dagelijkse belevenissen uit. Het is vaak een fijn en goed moment van de dag, waar we beiden extra energie van krijgen. Er is altijd wel wat te vertellen. Een enkele keer gaat het mis, zoals laatst. Ik heb die hele dag al een deprie gevoel, dat maar niet weggaat. Met zo’n gevoel in je lijf vlot het gesprek natuurlijk ook niet. Ik ben snel geïrriteerd, zit steeds aan mijn bril te friemelen en zend voornamelijk negatieve boodschappen uit. In plaats van energie krijgen, stroomt deze weg uit onze lijven. Na een tijdje zegt mijn lief: ‘Dat heb je lang niet meer gehad,’ en op hetzelfde moment weet ik wat de oorzaak is van mijn deprie gevoel. De laatste weken heb ik veel meer om handen dan normaal. Ik ben me druk aan het maken om van alles en nog wat. Ik raak het gevoel van balans kwijt en word vervolgens overmand door een sterk gevoel van onrust: de stresshormonen werken negatief!

Ik heb geleerd dat een goede ontwikkeling van de persoon baat heeft bij positieve energie. In ons systeem is dat ook ingebouwd. Wij hebben namelijk stresshormonen die actief worden als het nodig is. Gedurende ons hele leven zorgen deze er voor dat onze organen in goed samenspel functioneren in verschillende situaties. De stress is de hele dag actief, maar normaliter merk je er weinig van, behalve als het heel spannend wordt. Op die momenten kan stress niet alleen positieve energie geven, maar ook negatieve. Is dat laatste het geval en duurt dat lang, dan gaan we ondermaats presteren. In onze huidige samenleving is burn out een van de gevolgen van langdurige negatief werkende stresshormonen. Al veel langer is bekend dat bij het ouder worden de normale stressreactie minder vlot verloopt en dat deze eerder voelbaar is, omdat het lichaam fysiek en geestelijk, zelf niet zo goed meer kan herstellen. Ik ben mij als fulltime pensionado sterk bewust van dit mechanisme en probeer al jaren daar praktische maatregelen tegen te nemen. SAMSUNGAls het gaat om kleine, praktische gebeurtenissen waar je stress van kan krijgen, weet ik dat verhuizen een stressvolle gebeurtenis is. Laat nu niet ikzelf verhuizen, maar mijn dochter! Al enkele weken ben ik druk bezig met haar verhuizing. Ik heb er tijd en energie voor en dus help ik haar met plezier met het opknappen van haar nieuwe huis. Tegelijkertijd – toeval? – heb ik ook nog allerlei andere pittige zaken aan mijn hoofd. En dan ineens en onbewust overvalt mij vorige week de druk. Ik voel de stress. Fysiek en geestelijk raak ik op dat moment even uit balans. Dit keer gaat het gelukkig snel over. Ik ben wijs geworden uit ervaring en kan mijzelf herpakken vanaf het moment dat ik mij er van bewust ben.

Als het gaat om grotere zaken des levens is het lastiger. Maslov beschrijft dat ieder mens in zijn leven bezig is met het trachten te vervullen van een aantal behoeftes op levensgebieden als veiligheid, zelfbeschikking, gestructureerde afwisseling, sociale contacten en zingeving. Al deze behoeftes kunnen echter ongunstige stressfactoren worden als je daar geen goed gevoel bij kan krijgen. Let wel: gevoel is een persoonlijke beleving. Speciaal voor ouderen volgen hier vijf wijze lessen om geen stress te krijgen (van Dr. Anneke van der Plaats, sociaal geriater):

1. Voel jezelf veilig en vertrouwd te midden van je naasten. Laat je geen onveiligheid aanpraten. 

2. Accepteer een situatie om van daaruit te trachten er het beste van te maken. Blijf niet terugblikken in het verleden van ‘toen was alles beter’

3. Zorg voor dagelijkse afwisseling van uit en thuis, van alleen en samen, van rust en inspanning, van vrije tijd en verplichtingen.

4. Ontmoet regelmatig (dezelfde) mensen en wissel daar wat nieuwtjes mee uit; oefen je, als dat nodig is, in sociale contacten

5. Zoek vanuit 3 en 4 naar voldoening voor jezelf; kom niet in een negatieve spiraal van het nietsdoen terecht